Polski

Kulawizny U Loch

Kulawizny u loch i loszek mogą być według różnych źródeł przyczyną 10-30% wybrakowań w obrębie stada hodowlanego świń. Za główne przyczyny kulawizn uznaje się:

  • osteochondrozę
  • zaburzenia w obrębie racicy
  • czynniki bakteryjne

Osteochondroza OC

Osteochondroza (słabość nóg) jest jedną z głównych przyczyn kulawizny u zwierząt stada podstawowego. Osteochondroza jest wynikiem nieprawidłowej funkcji chrząstki stawowei i tzw. płytki wzrostowej (nasadowej) kości. Płytka wzrostu kości odpowiedzialna jest za wzrost kości zarówno na długość jak i na szerokość (obwód).Dokładny mechanizm powstawania osteochondrozy nie jest znany, przyjmuje się ,że choroba rozwija się w wyniku nadmiernego nacisku (ciężaru) lub szeroko rozumianego stresu na szybko rosnącą kość w miejscu jej wzrostu. Czynniki te prowadzą do znacznego zmniejszenia zaopatrywania chrząstki w tlen co z kolei prowadzi do degeneracji komórek chrzęstnych oraz zmiany konsystencji samej chrząstki-prekursora przyszłej kości.Zmiany patologiczne rozwijające się w chrząstce wzrostowej mają niestety charakter postępujący i nieodwracalny .Uszkodzona chrząstka zostaje niejako zastąpiona inna strukturą w postaci tkanki włóknistej o kompletnie innych ,znacznie gorszych „parametrach technicznych” Uszkodzenie płytki wzrostu kośći prowadzi do jej skrócenia oraz wyginania się kości długich,chrząstki stawowe mają tendencję do pękania i tworzenia się w ich obrębie szczelin a nasady kości są na tyle słabe,że często dochodzi do ich oddzielenia od reszty kości.Oddzielenie się nasady kośći od jej trzonu nazywane jest OCD (Osteochondrosis Dissecans)-martwica oddzielająca kości, która prowadzi do ekstremalnego bólu i unieruchomienia zwierzęcia.

Ciekawostka

Interesujący jest fakt,że OC może być obserwowana już u 2 miesięcznych szybko rosnących świń,natomiast nie jest obserwowana u dzików które potrzebują aż 2 lat do osiągnięcia dojrzałości. Obserwacja tej prawidłowośći może wskazywać na podejrzenie ,że OC jest chorobą nowoczesnych świń,selekcjonowanych przez lata pod względem szybkości przyrostu masy ciała. Świń,których kościeć musi „dźwigać” potężne mięsnie w młodym wieku oraz świń ,które hodowane są jakby nie było w stosunkowo nienaturalnych-stresujących dla siebie warunkach. Płytka wzrostowa kości ulega ostatecznemu stwardnieniu w wyniku odkładania się w jej obrębie wapnia i fosforu.Proces wzrostu kośći kończy się w wieku około 14-16 miesięcy życia świń. Pamiętaj! Kość ulega ciągłej przebudowie przez całe życie zwierzęcia. Procesy niszczenia i odtwarzania tkanki kostnej przebiegają właściwie bez przerwy.

Osteochondroza u zwierząt stada podstawowego może przybierać formę : -ostrą-kiedy dochodzi do oddzielenia się nasady (całkowitego lub częściowego) kości od jej trzonu. Zwierzę odczuwa silny ból ,i nie obciąża chorej nogi. Bardzo często zmiany dotyczą stawu łokciowego lub kolanowego. -przewlekłą-kiedy proces chorobowy przebiega wolno a zmiany stopniowo ulegają zaawansowaniu.Zwierzęta początkowo wykazują tzw. ostrożny chód ,potem kuleją żeby w końcowej fazie przestać chodzić. OC diagnozowane jest na podstawie badania klinicznego zwierząt oraz na podstawie wyeliminowania podobnych jednostek chorobowych takich jak chociażby wspominane wcześniej mykoplazmowe zapalenia stawów,różyca, Niestety OC nie podlega leczeniu a jedynie poprzez na przykład przenoszenie zwierząt na ściółkę do suchych pomieszczeń gdzie obciążenie nóg jest znacznie mniejsze niż na ruszcie czy betonie. Pozytywne efekty terapeutyczne u bardzo wartościowych knurów przynosiło wstrzykiwanie im dostawowo preparatów opartych na glikozaminoglikanach GAGPS-jednak w warunkach fermowych jest to po prostu nie wykonalne. Czynniki ryzyka występowania OC -rodzaj podłoża-beton,rodzaj rusztu -nieodpowiednia budowa ciała zwierząt- ukątowanie nóg oraz wady postawy -nadwaga -bardzo szybki wzrost -nadmiar wit .A (powyżej 20000 IU/kg) -nadmiar lizyny -niedobory miedzi -przegęszczenie w kojcu prowadzące do zaburzeń w pobieraniu paszy oraz nadmiernego stresu -śliskie podłoże (kał,mocz,wyślizgany ruszt,nadmierne skosy podłożą,natłuszczana pasza-tłuste odchody itp.)

Ciekawostka

Odziedziczalność skłonności do występowania OC mieści się w granicach cech nisko i średnio odziedziczalnych (0,1-0,3) dlatego problemu osteochondrozy nie można tylko rozwiązać poprzez odpowiedni dobór zwierząt do dalszej hodowli.

Mechanika ruchu świń-rozkład ciężaru ciała

Obserwacje przeprowadzone w rzeźni ,pomiar długości racic oraz dokładna analiza dotycząca rozkładu ciężaru ciała na poszczególne nogi u loch ujawniły,że racice są podobnej wielkości a masa ciała rozłożona jest bardzo równomiernie jeśli chodzi o racice przednich nóg,natomiast racice nóg tylych wykazują pewne różnice dotyczące obciążeń na nie działających.Raciczka tylna boczna-zewnętrzna jest większa niż przyśrodkowa-wewnętrzna i podlega większym naciskom-przenosi większy ciężar masy ciała.Taka sytuacja ma swoje następstwa w: -wyglądzie racic tylnych nóg,ponieważ piętka tylnej racicy bocznej-zewnętrznej ma tendencję do rozrostu co może sprawić wrażenie,że przyśrodkowa-wewnętrzna racica tylna uległa zanikowi,co prawdą nie jest. -podatności na urazy mechaniczne poszczególnych raciczek kończyn przednich i tylnych. Zmiany patologiczne rogu racicowego mogą przybierać postać:

-w obrębie ściany:szczelin poziomych i pionowych ,pęknięć głównie na przejściu ściany w podeszwę ,wybroczyn widocznych na ścianie racicy ,przerostu rogu racicowego -w obrębie podeszwy to głównie szczeliny i pęknięcia rogu -w obrębie piętki spotykamy głównie pęknięć oraz nadżerek rogu -w obrębie wału koronowego wybroczyn,krwawień,wysięku zapalnego,często widocznego w postaci silnego zabrudzenia na lini przejścia skóry nogi i racicy -w obrębie lini białej:krwawień,rozwarstwień głównie na granicy ściana/piętka lub podeszwa/piętka racicowa.

System klasyfikacji zmian w obrębie racic u świń wg. Zinpro gdzie skala punktacji zaawansowania zmian wynosi 1-3 punkty Palce 1 (lekka zmiana) Jeden lub więcej palców jest nieznacznie dłuższy niż normalnie (norma 4,5-5cm) 2 (średnia zmiana) Jeden lub więcej palców jest zdecydowanie dłuższy niż normalnie 3 (silna zmiana) Długość palca/ów podowuje zabużenia w chodzeniu Wilczy pazór 1 (lekka zmiana) Pazur dłuższy niż normalnie tj. dłuższy niż około 2cm 2 (średnia zmiana) Pazur/y dotykają podłoża podczas stania 3 (silna zmiana) Pazur/y jest zniszczony i częściowo lub całkowicie ułamany Przerost i nadżerki piętki 1 (lekka zmiana) Lekki przerost piętki i/lub nadżerka w obrębie tkanki miękkiej piętki 2 (średnia zmiana) Wielokrotne pęknięcia przerośniętej piętki z widocznymi nadżerkami w obrębie tkanek miękkich 3 (silna zmiana) Duża ilość nadżerek oraz silne,głębokie pęknięcia w obrębie przerośniętej piętki Pęknięcia między piętką a podeszwą 1 (lekka zmiana) Lekkie,częściowe odzielenie się piętki i podeszwy na granicy połączenia

2 (średnia zmiana) Długie oddzielenie się piętki i podeszwy na granicy połączenia 3 (silna zmiana) Długie i głębokie oddzielenie się piętki i podeszwy na granicy połączenia Linia biała 1 (lekka zmiana) Płytka i/lub krótka separacja przebiegająca wzdłuż lini białej 2 (średnia zmiana) Długa separacja przebiegająca wzdłuż lini białej 3 (silna zmiana) Długa i głęboka separacja przebiegająca wzdłuż lini białej

Pęknięcia poziome rogu ściany palca 1 (lekka zmiana) Krótkie,płytkie pęknięcie poziome w obrębie rogu ściany palca z widocznym krwawieniem 2 (średnia zmiana) Długie ale płytkie pęknięcie poziome w obrębie rogu palca 3 (silna zmiana) Wielokrotne lub głębokie pęknięcie poziome w obrębie rogu palca Pęknięcia pionowe rogu ściany palca 1 (lekka zmiana) Krótkie,płytkie pęknięcie pionowe w obrębie rogu ściany palca 2 (średnia zmiana) Długie ale płytkie pęknięcie pionowe w obrębie rogu palca 3 (silna zmiana) Wielokrotne lub głębokie pęknięcie pionowe w obrębie rogu palca

Punktacja dotycząca sposobu poruszania się zwierząt w skali 0-3 punkty wg. Zinpro 0 Locha/loszka porusza się z łatwością przy tylko lekkiej zachęcie ze strony człowieka.. Zwierze obciąża wszystkie cztery nogi i nie wykazuje tzw.oszczędzania którejś z kończyn. 1 Locha/loszka porusza się bez większych problemów, ale lekka kulawizna jest widoczna w obrębie minimum jednej kończyny.Zwierzę niechętnie obciąża chorą kończynę,ale wciąż zachowuje ruchliwość. 2 Kulawizna dotyczy jednej lub kilku kończyn.Zwierzę wykazuje charakterystyczną postawę kompensacyjną tj. opuszcza głowę i/lub łukowato wygina kręgosłup w celu odciążenia chorych kończyn. 3 Bardzo silna i wyraźna kulawizna dotycząca jednej i/lub kilku kończyn.Zwierzę ma bardzo duże trudności w chodzeniu i obciążaniu chorej kończyny lub kończyn.Takie zwierzę głównie leży i często nie reaguje już na zganianie przez człowieka. Wspomniana powyżej punktacja ma przede wszystkim na celu określenie obecnej sytuacji na fermie (ilość i zaawansowanie zmian) oraz sytuacji po wprowadzeniu planu naprawczego (korygującego)

Czynniki bakteryjne

Mycoplasma hyosynoviae

Kulawizny wywołane przez Mycoplasma hyosynoviae pojawiają się u zwierząt od około 3-6 miesiąca życia i dotyczą jednej lub kilku nóg.W praktyce terenowej największe problemy z mykoplazmozą stawową mają nowo zakupione loszki hodowlane. Okres inkubacji choroby wynosi zwykle 4-9 dni. Objawy chorobowe w postaci silnej kulawizny,sztywności chodu, pojawiają się u około połowy zainfekowanych osobników około 2-3 tygodnie od momentu zakażenia.Część świń ulega samowyleczeniu,inne wymagają stanowczej reakcji polegającej na podawaniu odpowiednio dobranych antybiotyków oraz leków wspomagających leczenie.

Pamiętaj!

Mycoplasma hyosynoviae zwykle nie wywołuje obrzęku zainfekowanych stawów lub występujący obrzęk jest nieznaczny.Choroba bardzo często dotyczy stawu/ów kolanowych co dodatkowo utrudnia obserwację ponieważ staw ten u świń jest pokryty dużą ilością mięśni i nie jest dobrze „widoczny” z zewnątrz.

Dotknięte chorobą świnie przyjmują pozycję siedzącego psa w wyniku niechęci do wstawania spowodowanej silnym bólem.Faza ogólna choroby tj. przedostanie się Mycoplasma hyosynoviae do krwi była obserwowana u większości zakażonych świń,jednak u pewnego odsetka zwierząt Mycoplasma hyopneumoniae zostaje zatrzymana na poziomie migdałków.

Pamiętaj!

Mycoplasma hyopneumoniae przeżywa bardzo długi czas w migdałkach świń wywołując tzw. zakażenie przetrwałe, rozprzestrzenia na inne zwierzęta się drogą powietrzną głównie w wyniku wystąpienia sytuacji stresowej u świni nosiciela.

W trakcie uogólnionej fazy choroby drobnoustrój rozprzestrzenia się wraz z krwią do różnych narządów organizmu w tym do stawów gdzie izolowany jest od 3 -21 dni po zakażeniu wywołując kulawizny.W tym miejscu należy zaznaczyć ,że u część świń Mycoplasma hyosynoviae może być izolowana ze stawów i/lub okolicznych węzłów chłonnych znacznie dłużej niż 3 tygodnie.

Mycoplasma hyorhinis

Mykoplasma hyorhinis jest bakterią kolonizującą głównie górne drogi oddechowe.Izolowana jest również z płuc zwierząt klinicznie zdrowych jak i tych z zapaleniem układu oddechowego. Choroba wywoływana przez ten drobnoustrój ujawnia się zwykle w okresie poodsadzeniowym..Na zakażenie najbardziej narażone są zwierzęta w wieku 3-10 tygodni życia,jednak choroba może również dotykać loszki hodowlane.Nie jest do końca wiadome, jak bakteria przedostaje się do krwi a wraz z nią do różnych narządów, jednak pewne jest ,że wykazuje wysokie powinowactwo do błon surowiczych jam ciała w tym również stawów.Mycoplasma hyorhinis prowadzi do powstawania surowiczo-włóknikowego zapalenia opłucnej,otrzewnej,osierdzia oraz stawów prowadząc do ich degeneracji i występowania silnych kulawizn.Z zakażeniem Mykoplasma hyorhinis związane jest również zapalenie spojówek oraz ucha.

Pamiętaj!

Należy również zaznaczyć, że z wielu przypadków kulawizn kończyn izoluje się również takie bakterie jak Streptococcus spp.,Staphylococcus spp. Corynebacterium pyogenes,Fusobacterium necroforum itp. jednak w większości wypadków bakterie te są wtórnymi czynnikami,które jedynie wikłają i wielokrotnie maskują pierwotną przyczynę kulawizny.

Kulawizny występujące u zwierząt stada podstawowego stanowią bardzo znaczny udział we wskaźniku brakowania stada. Jakość nóg zwierząt hodowlanych nadal pozostaje kwestią wysoce pomijaną i niedocenianą. Stosunkowo niska skuteczność i przede wszystkim kłopotliwość leczenia kulawizn na fermie powinna być dodatkowym bodźcem dla właściciela zwierząt, aby zwracać szczególną uwagę na podstawę świni-czyli nogi.