Polski

Mykoplazmowe Zapalenie Płuc-problem Wciąż Aktualny

Mycoplasma hyopneumoniae jest czynnikiem etiologicznym enzootycznego zapalenia płuc u świń EP (Enzootic Pneumonia) oraz jednym z najczęściej diagnozowanych bakteryjnych czynników zespołu oddechowego świń PRDC (Porcine Respiratory Disease Complex).Obene systemy produkcji takie jak np.multi-site production,zakładający odchów świń w kilku lokalizacjach ,przestrzeganie podstawowych zasad higieny oraz przepływyu zwierząt (all in-all out) ,dostępnośc na rynku dobrych szczepionek oraz skutecznych antybiotyków, jak i wzrost popularności innych patogenów (PCV2,SIV,PRRSV) w ostatnim czasie spowodowało,że Mycoplasma hyopneumoniae została trochę zapomniana,ale czy słusznie......?

Co wywołuje EP-enzootyczne zapalenie płuc ?

Enzootyczne zpalenie płuc wywoływane jest przez bakterię Mycoplasma hyopneumoniae.Jest to jedna z najmnijszych znanych bakterii,której szczególną cechę stanowi brak ściany komórkowej.Cecha ta powoduje,że Mycoplasma jest bardzo wrażliwa na warunki otoczenia-ma krótki okres przeżywalności wynoszący do 7 dni w materii organicznej,jest wrażliwa na wysychanie,promieniowanie UV ,powszechnie stosowane środki dezynfekcyjne,ale jest również bardzo „lekka” dzięki czemu może przenosić się na dość duże odległości (nawet do około 2 mil czyli ponad 3 kilometrów).Mycoplasma hyopneumoniae ma bardzo duże wymagania do wzrostu,co powoduje,że rutynowa bakteriologia tego patogenu nie jest możliwa.

Pamiętaj!

Pomimo dużej wrażliwośći Mycoplasma hyopneumoniae na warunki otoczenia,udowodniono,że bakteria ta może przeżyć do 31 dni w wodzie o temperaturze 2-7 stopni Celciusza.Fakt ten ma duże znaczenie paraktyczne ,ponieważ wskazuje,że jesli nie „pozbędziemy się” z naszego obiektu zalegającej wody oraz nadmiernej wilgotności powietrza,skuteczność podjętedo leczenia będzie niska a ewentualna możliwość eradykacji tego patogenu z naszej fermy będzie znacznie utrudniona lub wręcz niemożliwa.

Co powoduje ,że Mycoplasma hyopneumoniae jest w stanie wywołać chorobę u świń?

Mycoplasma hyopneumoniae wciąż kryje wiele tajemnic ,których „nie chce” zdradzić badaczom jej czynników zjadliwośći.Do tej pory zidentyfikowano olbrzymią ilość potencjalnych czynników zjadliwości tej bakterii,a wśród nich :dehydrogenaza mleczanowa,lipoproteiny błonowe,czynniki cytotoksyczne,adhezyna wapniowa P97,adhezyny P97-podobne,adhezyny P116,159,216,Mhp271 itp,nie wyklucza się również udziału nadtlenku wodoru H2O2 w procesie niszczenia komórek gospodarza.Generalnie większośc czynników zjadliwości Mycoplasma hyopneumoniae pomaga jej przytwierdzić się do urzęsionego nabłonka dróg oddechowych oraz doprowadzić do:zaniku ruchów-bicia rzęsek (ciliostasis) oraz do postępującego zmniejszenia się ilości rzęsek nabłonka oddechowego.

Jakie są konsekwencje upośledzenia funkcji urzęsionego nabłonka oddechowego?

Zadaniem urzęsionego nabłonka dróg oddechowych jest mechaniczna ochrona dróg oddechowych oraz wydzielanie nawilżającego śluzu.Nabłonek ten funkcjonuje również jako linia obrony przed potencjalnymi zarazkami dostającymi sie do dróg oddechowych wraz z wdychanym powietrzem.Rzęski odpowiedzialne są za kierunkowe (w stronę jamy ustnej) wydalanie zatrzymanych w śluzie cząsteczek.Mycoplasma hyopneumoniae powoduje upośledzenie ruchu rzęsek,spadek ilości rzęsek oraz spadek ilości komórek wydzielających śluz,co prowadzi do znacznego zwsiększenia się podatności zarażonych zwierząt na zakażenia innymi patogenami obecnymi w środowisku np. Streptococcus suis, Actinobacillus pleuropneumoniae ,Haemophilus parasuis,,Bordetella bronchiseptica, Pasteurella multocida czy Mycoplasma hyorhinis.

Jakie zmiany w tkance płucnej powoduje Mycoplasma hyopneumoniae?

Mycoplasma hyopneumoniae prowadzi do powstania obustronnego,dobrze odgraniczonego od reszty tkanki płucnej odoskrzelowego,nieżytowego zapalenia płuc.Kolonizacja nabłonka oddechowego przez M.hyopneumoniae prowadzi do odpowiedzi ze strony układu odpornościowego związanego z układem oddechowym (BALT-Bronchus-Associated Lymphiod Tissue).Organizm świni broni się przed patogenem poprzez nagromadzenie komórek odpornościowych-głównie komórek limfocytarnych w miejscu wtargnięcia.W miejscu infekcji dochodzi do tzw, przerostu-hiperplazji układu BALT czego skutkiem jest stopniowe zamykanie się światła oskrzelików-zjawisko to obserwowane jest zwykle od około 7 dni po infekcji.W momencie kiedy oskrzelik utraci swoją drożność tj. zamknie się,tkanka płucna zaopatrywana przez ten oskrzelik w tlen zapada się (ulega atelektazie) i zmienia barwę na szaro-śliwkową w wyniku niedotlenienia.Zmiany chorobowe w płucach wywołane przez Mycoplasma hyopneumoniae dotyczą głównie płatów szczytowych i sercowych ale mogą dotyczyć również częsciowo płatów przeponowych i/lub płata dodatkowego płuc.

Jakie są objawy zakażenia Mycoplasma hyopneumoniae?

Głównym objawem zakażenia jest nieproduktywny (suchy-bez wykrztuszania) kaszel,pojawiający się zwykle około 2 tygodnie od zakażena,osiągający swój szczyt około 5 tygodni od zakażenia i trwający kilka kolejnych tygodni (nawet do końca tuczu).Świnie najczęsciej kaszlą w momencie rozpoczęcia aktywności ruchowej, po uprzednim okresie spoczynku tj.dla przykładu po ich spłoszeniu,przegonieniu itp.W momencie wystąpienia powikłań ze strony innych patogenów obecnych w chlewni,kaszel przechodzi zwykle w formę kaszlu mokrego (z wykrztuszaniem) lub nawet „szczekającego”.

Pamiętaj!

Poszczególne izolaty Mycoplasma hyopneumoniae różnią się między sobą zjadliwością tj. zdolnością wywołania choroby oraz „ostrością” jej przebiegu.

Ciekawostka

Udowodniono,że zainfekowane zwierzęta mogą być nosicielami M.hyopneumonaie nawet 214 dni od momentu infekcji.Uważa się,że tak długie-przewlekłe nosicielstwo jest m.in możliwe dzięki kombinacji kilku cech Mycoplasma hyopneumoniae :

  • powolnemu wzrostowi w organizmie zainfekowanej świni
  • wykształceniu mechanizmów ucieczki przed układem odpornościowym gospodarza
  • płytkiej penetracji tkanek gospodarza

Pamiętaj!

Mycoplasma hyopneumoniae jest niejako „patogenem zewnętrznym” tj. żyje wewnątrz organizmu swojego gospodarza ale w obrębie oskrzeli i oskrzelików -czyli zewnętrznie do innych tkanek.

Mycoplasma Hyopneumoniae a inne patogeny

Udowodniono,że zmiany w tkance płucnej są znacznie bardzie zaawansowane jeśli zakażenie Mycoplasma hyopneumoniae „nakłada się „ na dodatkowe zakażenie: pasożytami,które pasożytują w płucach lub przechodzą przez płuca w trakcie swojego cyklu rozwojowego tj.: Metastrongylus elongatus, Ascaris suum-glista świńska

bakteriami: Streptococcus suis, Actinobacillus pleuropneumoniae ,Haemophilus parasuis,,Bordetella bronchiseptica, Pasteurella multocida,Mycoplasma hyorhinis ect.
wirusami:PRRSV,SIV-grypa,PCV2-cirkowirus

Część prac naukowych nie potwierdza faktu zaostrzania się zmian w tkance płucnej przy współistnieniu zakażeń Mycoplasma hyopneumoniae i wirusów,co może świadczyć ,że efekt potencjonowania-zwiększania się intensywności zmian jest bardziej skomplikowany i uzależniony od większej liczby czynników.Nie zmienia to jednak faktu,że współistnienie kilku patogenów na fermie jest dla nas bardzo niekorzystne z punku widzenia ekonomiki produkcji.

Jakie negatywne konsekwencję niesie zakażenie się świń Mycoplasma hyopneumoniae?

Mycoplasma hyopneumoniae cechuje się wysoką zdolnością do zakażenia świń jednak niskim wskaźnikiem śmiertelności-zwykle nie przekraczającym 1% upadków (powikłane przypadki mogą powodować upadki powyżej 5% ).Największe straty produkcyjne wywołane zakażeniem Mycoplasma hyopneumoniae są jednak efektem jej negatywnego wpływu na parametry związane z dziennym przyrostem świń oraz wykorzystaniem paszy.Można przyjąć,że zainfekowanie 10% tkanki płucnej przez ten drobnoustrój generuje spadek przyrostu o około 5% u świń między wagą 25kg a wagą ubojową lub inaczej każde 10% zainfekowanej tkanki płucnej prowadzi do spadku przyrostu o około 37g/dzień.Wykorzystanie paszy (wskaźnik FCR-Food Conversion Ratio) również jest gorsze niż u świń zdrowych i można przyjąć ,że przy zakażeniu Mycoplasma hyopneumoniae spada o około 2,5%. tj. FCR rośnie o 2,5% .Analizując te dane można zadać sobie pytanie czy to duży spadek wydajności czy nie? Odpowiedź jest prosta-tak.Biorąc pod uwagę ,że Mycoplasma hyopneumoniae zajmuje zwykle około 20% tkanki płucnej ( są odnotowane przypadki gdzie ponad 40% tkanki płucnej było zajęte) można przyjąć,że okres tuczu wydłuża się wtedy o około 7-14 dni.Dodatkowe straty powiązane z zakażeniem wynikają z konieczności leczenia zwierząt,które niejednokrotnie trzeba kontynuować przez wiele dni lub powtarzać kilka razy.

Diagnostyka Mycoplasma hyopneumonie

Bakteriologia-hodowla Mycoplasma hyopneumoniae jest ekstremalnie trudna,dlatego ta metoda diagnostyczna nie jest wykonywana w codziennej praktyce.

Serologia-do identyfikacji przeciwciał przeciwko Mycoplasma hyopneumonie używano wielu testów ,takich jak:test aglutynacji,test hemaglutynacji pośredniej,test wiązania dopełniacza.Jednak najbardziej powszechną metodą rozpoznawania zakażenia Mycoplasma hyopneumoniae jest test ELISA.Test ELISA wykrywa przeciwciała klasy G IgG w surowicy krwi dopiero około 3-4 tygodni od chwili zakażenia.(czasami nawet 8 tygodni od zakażenia).Szczyt odpowiedzi ze strony organizmu świni można umiejscowić około 10-12 tygodni od zakażenia.Przeciwciała w surowicy krwi utrzymują się zwykle kilkanaście,a nawet ponad 20 tygodni.Testy ELISA wykrywające przeciwciala przeciwko Mycoplasma hyopneumoniae charakteryzują się wysoką specyficznością (mało wyników fałszywie dodatnich) sięgającą ponad 95% i w zasadzie dość słabą czułością na poziomie 39-46% (dość dużo wyników fałszywie ujemnych)

PCR/RPA-techniki wykrywania materiału genetycznego Mycoplasma hyopneumoniae pozwalają wykryć zkażenie około 2 tygodnie wcześniej niż testy ELISA tj. około 2 tygodni po zakażeniu.Materiałem do badań mogą być: wymaz z nosa,popłuczyny z oskrzeli lub płuca. Badanie poubojowe-badanie poubojowe dostarcza również wiele bardzo istotnych informacji na temat obecności zakażenia oraz jego dynamiki.Istnieje wiele systemów oceny poubojowej płuc np. system 55 punktów czy system SPES (Slaughterhouse Pleurisy Evaluation System).Zmiany zapalne wywołane przez Mycoplasma hyopneumoniae ustępują zwykle po 8-12 tygodniach.Generalnie ocena poubojowa płuc powinna być rozpatrywana jako jeden z elementów potwierdzenia diagnozy zapalenia płuc oraz oceny skuteczności podjętych działań prewencyjnych.

Pamiętaj!

Zmiany w tkance płucnej obserwowane w trakcie zakażenia Mycoplasma hyopneumoniae NIE są charakterystyczne tylko i wyłącznie dla tego drobnoustroju.

W przypadku Mycoplasma hyopneumoniae nigdy,ale to nigdy nie stosuj tylko jednej metody diagnostycznej do postawienia pewnej diagnozy.Zawsze potwierdź swoją diagnozę na kilka sposobów.

Profilaktyka zakażeń Mycoplasma hyopneumoniae

Obecnie na rynku dostępnych jest wiele dobrych szczepionek przeciwko Mycoplasma hyopneumonie.W zależności od dynamiki zakażenia szczepieniu podlegają zwykle prosięta w róznym wieku.Niestety nie ma jednego uniwersalnego schematu szczepień.Termin szczepienia należy dobrać na podstawie badań labolatoryjnych oraz „obrazu klinicznego” fermy.

Pamiętaj!

Szczepienie nie chroni przed zakażeniem Mycoplasma hyopneumoniae,jednak w znacznym stopniu ogranicza niekorzystne efekty zakażenia oraz zmniejsza siewstwo zarazka do otoczenia.

Ciekawostka

Szczepienie prosiąt przeciwko Mycoplasma hyopneumoniae w stadach dotkniętych zakażeniem może powodować wzrost dziennego przyrostu o około 2-8% oraz zwiększać wykorzystanie paszy o około 2-5%.

Mycoplasma hyopneumoniae jest nadal dużym zagrożeniem dla ferm trzody chlewnej w Polsce i na świecie.Różne dane pokazują,że nawet ponad 90% krajowych ferm jest zakażona tym drobnoustrojem.Popularność innych patogenów(PCV2,grypa-SIV) generalnie usypia naszą czujność i zapominamy ,że to właśnie Mycoplasma hyopneumoniae jest niejednokrotnie głównym czynnikiem zespołu oddechowego świń-PRDC.Dodatkowo ,pewne problemy diagnostyczne,konieczność używania kilku metod do potwierdzenia diagnozy i wprowadzenia odpowiedniego programu profilaktycznego powoduje,że wielu lekarzy jak i hodowców podchodzi do tematu enzootycznego zapalenia płuc na tzw. „porządku dziennym” .Jednak straty produkcyjne związane z zakażeniem Mycoplasma hyopneumoniae są zbyt poważne,aby można było ten patogen zbagatelizować.Wydłużenie się okresu tuczu,zwiększone upadki oraz konieczność leczenia zwierząt może spowodować,że opłacalnośc produkcji będzie bardzo niska, lub co gorsza zamiast zarobić pieniądze,poniesiemy straty.