Polski

Najczęsciej Spotykane Zmiany Skórne U Świń

Skóra jest największym organem organizmu świni,który stanowi barierę pomiędzy zwierzęciem a środowiskiem zenętrznym.Ochrona świni przed szkodliwym działaniem czynników fizycznych,chemicznych i mikrobiologicznych,spełnianie roli organu czuciowego,uczestniczenie w termoregulacji,syntezie witaminy D są jednymi z najważniejszych zadań skóry.

Wiele chorób trzody chlewnej przebiega ze zmianami w obrębie skóry.Niektóre jednostki chorobowe dotyczą skóry bezpośrednio i zmiany wywołane przez takie czynniki chorobowe nazywane są zmianami pierwotnymi skóry,natomiast część czynników chorobowych wywołujących choroby innych narządów manifestuje się dodatkowo zmianami skórnymi ,dlatego też takie zmiany nazywane są zmianami wtórnymi skóry.

Do najczęsciej spotykanych zmian skórnych należą te wywoływane przez czynniki:

  • 1)bakteryjne,gdzie w warunkach terenowych dominuje wysiękowe zapalenie skóry EE -smoleń oraz syndrom martwicy uszu i ogona PNES

a)wysiękowe zapalenie skóry (Exudative epidermitis EE)-smoleń Smoleń dotyczy głównie świń w wieku od kilku dni do około 8 tygodni życia.Starsze świnie moga również chorować na wysiękowe zapalenie skóry,jednak zmiany chorobowe u tych zwierząt sa znacznie bardziej ograniczone-miejscowe.

Jednostka chorobowa wywoływana jest przez gronkowca Staphylococcus hyicus,który stanowi naturalny składnik mikroflory skóry,jamy nosowej,napletka czy pochwy.Bakteria wytwarza szereg toksyn,które powodują uszkodzenie zdrowego naskórka

Czynniki predysponujące do występowania smolenia

-niedobory cynku I witamin -infekcje grzybicze -zarobaczenie (wszy,świerzb) -pokąsania przez owady (muchy,meszki,komary) -wyjałowienie skóry -kiepska higiena -nadmierna wilgotność i brak wentylacji -uszkodzenia skóry powstające w trakcie walk prosiąt (kiełki) -spadek odporności -podatność genetyczna

W warunkach praktyki terenowej smoleń,najczęściej spotyka się w sytuacji pojawienia się na fermie świerzbu lub dużej liczby prosiąt pochodzących od pierworódek co związane jest głównie z niesystematycznym remontem stada i nagłym wprowadzeniem dużej ilości loszek do stada.

Pamiętaj!

Mioty pochodzące od loszek zawsze są bardziej narażone na występowanie smolenia niż te pochodzące od wieloródek. Początkowo zmiany chorobowe dotyczą głębszych warstw skóry,następnie rozprzestrzenianją się na mieszki włosowe i prowadzą do powstania zapalenia wysiękowego mieszków włosowych .Zapalenie mieszków włosowych prowadzi do nadmiernego wydzielania gruczołów łojowych .W efekcie zapalenie okolicy włosa prowadzi do pokrycia się skóry nadmierną ilością tłustej –łojowej wydzieliny. Zwierzęta dotknięte smoleniem maja charakterystyczny ciemny kolor skóry,który wynika z nagromadzenia się brudu na tłustej-zapalnej skórze.

Śmiertelność prosiąt w następstwie wysiękowego zapalenia skóry jest stosunkowo wysoka wśród prosiąt młodszych (7-28 dni) i niska wśród prosiąt odsadzonych.Smierć następuje w wyniku odwodnienia,uszkodzenia nabłonka nerkowego,utraty białek i elektrolitów osocza.

Kontrola I zapobieganie

Niestety leczenie smolenia w wielu przypadkach nie przynosi oczekiwanego pozytywnego skutku.Bakterie wykształciły znaczną opornośc na rutynowo stosowane w tym przypadku antybiotyki (penicylina,amoksycylina)

Pamiętaj!

Wysokie dawki penicyliny prowadzą zwykle do wymiotów i reakcji nadwrażliwości u leczonych prosiąt. Pośród zabiegów zootechnicznych często stosowanych w trakcie choroby spotyka się

-spyskiwanie lub kąpiel chorych prosiąt w środkach dezynfekcyjnych (chlorheksydyna,jodyna itp.) -polewanie prosiąt olejem lnianym z dodatkiem antybiotyków -smarowanie prosiąt maściami cynkowymi i/lub z lanoliną Zapobieganie Generalnie zapobieganie występowaniu smolenia powinno polegać na eliminacji czynników predysponujących do jego występowania tj. -utrzymywania odpowiedniej higieny pomieszczeń-mycie,dezynfekcja i co jest rzeczą najważniejszą kompletne wysuszenie pomieszczen przed wprowadzeniemdo nich zwierząt. -zapobieganie powstawaniu ran skóry-obcinanie kiełków,kontrola owadów i pasożytów zewnętrznych świń. -utrzymywanie odpowiedniego zagęszczenia świń w kojcach -kontrola wentylacji i/lub wilgotności powietrza

Ciekawostka

Udowodniono,że bacteria wywołująca smoleń namnaża się intensywniej w warunkach nadmiernej wilgotnośći otoczenia. -odpowiednie zarządzanie stadem-kontrola prawidłowego remontu stada (zwykle 30-40% rocznie) -konrtola parametrów paszy dla macior (mleko) oraz prestarterów dla prosiąt

Z obserwacji własnych wynika,że dobrą alternatywą dla leczenia smolenia jest szczepienie loszek przy pomocy autoszczepionki.Loszki szczepi sięprzed porodem dwukrotnie w odstępie 3 tygodni.

b)Syndrom martwicy uszu I ogona PNES (Porcine Necrotic Ear Syndrome) Syndrom PNES jest bardzo częstym zjawiskiem na fermach trzody chlewnej.W odróżnieniu od wspomnianego wcześniej smolenia,pojawienie się PNES na fermie prowadzi zwykle do dramatycznych strat w produkcji.Początkowo syndrom martwicy uszu i ogonów wiązany był z zakażeniem zwierząt Mycoplasma suis (dawniej Eperythrozoon suis-eperytrozoonoza) gdzie w wyniku zakażenia powstające kompleksy immunologiczne miały zatykać małe naczynia krwionośne obwodowych części ciała (uszy,ogon) doprowadzając do ich lokalnej martwicy z następowym zakażeniem bakteriamii skórnymi Streptococcus spp.,Staphylococcus spp.Obecnie za powstawanie PNES obwinia się i wymienia się inne czynniki,takie jak:

-niedobory lizyny -nadmiar fitazy (fitaza może zmniejszać wchłanianie cynku odpowiedzialnego m.in za kondycję naskórka) -niedobory antyoksydantów w paszy (głównie wit.E) -niedobory witaminy D (szczególnie w okresie jesienno-zimowym) -nadmierną wilgotnośc powietrza (powyżej 70%) -powstawanie przeciągów,co pobudza świnie do wzmożonej aktywności ruchowej i zwiększa ryzyko walk w kojcach narażonych na nadmierny ruch powietrza -do wzmożonej aktywności ruchowej świń dochodzi również w sytuacjach niedoboru włókna w paszy,nieodpowiedniej ilości poideł oraz miejsc paszowych -pośród czynników zakaźnych wpływających na występowanie PNES wymienia się czynniki immunosupresyjne i/lub immunomodulujące m.in PCV2,PRRSV,PRV (Aujeszky) -wielu badaczy wskazuje również udział mykotoksyn (zearalenon,DON,alkaloidy sporyszu) w etiologii PNES.Z czego najbardziej oczywisty wpływ na martwicę tkanek mają alkaloidy sporyszu (ergotyzm)-ergotamina i inne.

Ciekawostka

Na 75 przebadanych świń z PNES u 44 wykryto bakterie z rodzaju Streptococcus spp. u 36 z rodzaju Staphylococcus spp.,1 świnia miała przeciwciała przeciwko świerzbowi,7 przeciwko PRRSV,tylko 1świnia przeciwko Mycoplasma suis (eperytrozoonoza),u rzadnej świni nie stwierdzono przeciwciał przeciwko PCV2.W paszy dla tych zwierząt stwierdzono obecność mykotoksyn-zearalenon,DON oraz alkaloidów sporyszu.

2)pasożytnicze,gdzie dominuje świerzb oraz ukąszenia owadów-muchy,meszki i komary

Świerzb

Świerzb u świń wywoływany jest przez dwa gatunki pasożytyniczych roztoczy tj. Świerzbowca drążącego wariant świński -Sarcoptes scabiei varietas suis oraz przez Nużeńca liściastego-Demodex phyllodes.Ze względu na częstotliwość występowania w populacji świń,Świerzbowiec drążący jest znacznie większym zagrożeniem dla stad trzody chlewnej niż Nużeniec liściasty,którego udział w zmianach chorobowych jest znacznie rzadszy. -forma uczuleniowa Forma uczuleniowa dotyczy głównie świń młodych-rosnących.Rozwija się w ciągu 3 do 8 tygodni od pierwotnego zarażenia w wyniku alergizującego działania białek pasożyta.Forma uczuleniowa przebiega z silnym świądem i zapaleniem skóry.W wyniku działalności świerzbowca,skóra pokrywa się czerwonymi krostami,które swoim zasięgiem obejmują okolicę głowy,uszu,grzbietu,boków ciała oraz brzucha.Świnie dotknięte świerzbem „kłapią” uszami ,ocierają się o różne przedmioty dostępne w kojcu np.ściany,karmidła,słupki,schody itp. co prowadzi do powstawania wyłysień,otarć,które wielokrotnie stanowią bramę wejścia dla innych patogenów a w szczególności Streptococcus spp. oraz Staphylococcus spp.,niepokoju,agresywności oraz spadku wydajności-przyrostu. -forma przewlekła-przebiegająca z rogowaceniem naskórka (hiperkeratoza) Forma przebiegająca z rogowaceniem naskórka występuje zwykle u zwierząt w wieku 6 miesięcy i starszych jest następstwem formy uczuleniowej-„ostrej”znacznie rzadziej spotykana niż forma ostra-alergiczna.Zmiany chorobowe skóry przebiegają w formie zgróbienia i zestrupienia.Zmieniona chorobowo skóra jest szorstka,a wyraźnie rozbudowana warstwa rogowa przybiera barwę siwawą lub brązowawą.Zmiany w tej formie ,wywołane świerzbowcem dotyczą zwykle uszu,małżowin usznych,szyi,głowy,ramion oraz nóg.

Pamiętaj!

Zaawansowany świerzb,może doprowadzić do znaczących strat produkcyjnych w wyniku ciągłej irytacji zwierząt czego efektem jest wzrostu wskaźnika wykorzystania paszy FCR o około 0,1kg oraz wydłużenia się tuczu o około 7-10 dni !

Muchy,meszki i komary

Pokąsania świń przez owady nienależą do rzadkośći w chlewniach.Najbardziej narażone są zwierzęta przebywające w obiektach położonych w bezpośrednim sąsiedztwie lasów,zb iorników wodnych czy niewyciętych zakrzaczeń.Ważnym czynnikiem mającym kolosalny wpływ na ilość owadów w chlewniach jest również gospodarka gnojowicą oraz obornikiem.

Pamiętaj!

Można przyjąć ,że około ¾ populacji much żyje w formie „larwalnej” tylko 1/3 żyje w formie dojrzałej-“latającej”.Zwalczanie form latających bez zwalczania form larwalnych nie przynosi długoterminowych efektów redukcji much w chlewni.

Ciekawostka

W 1 kg świńskiego nawozu może rozwijać się 15 000 larw. Codziennie przychodzi na świat populacja much liczniejsza od całej ludzkości.

Owady występujące w chlewniach wykazuja charakterystyczny dla swojego gatunku tryb życia np. muchy i meszki głównie dzienny,natomiast komary nocny.Bardziej aktywne w kąsaniu są osobniki żeńskie co wiąże się z ich koniecznością rozmnażania i złożenia dużej ilości jaj.

Pokąsanie przez owady prowadzi do powstawania dość charakterystycznych czerwonych grudek na powierzchni skóry.Podobnie jak u ludzi,miejsce pokąsania zaczyna swędzieć,czego następstwem jest intensywne ocieranie się zwierząt o różne przedmioty znajdujące się w kojcu.Silny świąd prowadzi do samookaleczeń i wtórnych infekcji pocieranych miejsc.Początkowo czerwona grudka jest scierana pokrywa się strupem (przybiera wtedy postać niewielkiego czarnego punktu) lub ulega wtórnej infekcji co generalnie prowadzi do miejscowego rozszerzenia się zmian zapalnych skóry.

3)fizyczne i chemiczne a wśród nich głównie -poparzenia słoneczne,kiedy świnie przebywaja na zewnątrz i nie mają odpowiedniego zadaszenia i/lub dostępu do błota,które ochroniłoby nieowłosioną skórę świń przed promieniowaniem słonecznym -poparzenia chemiczne na tle stosowanych środków dezynfekcyjnych w tym głównie wapnem używanym do bielenia/dezynfekcji budynków.Poparzenia występuja głównie w okolicy tzw.miejsc „wilgotnych” tj. oczu,nosa, jamy gębowej gdzie wapno wchodzi w kontakt z wydzielinami organizmu. Poparzona skóra jest wyraźnie zaczerwieniona,na jej powierzchni mogą pojawiać się bąble a w skarajnych przypadkach nawet miejscowa martwica skóry -reakcje nadwrażliwości na niektóre leki w tym głównie sulfonamidy,tetracykliny i chinolony przybierające forme wysypki lub bąbli na powierzchni skóry -rekacje skórne na słomę głównie ostrą słomę rzepaczaną,punktowo uszkadzającą delikatne obszary skóry brzucha,pach czy pachwin.

Znacznie rzadziej spotykane są zmiany skórne wywołane przez 4)grzyby -Trichophyton verrucosum czy Microsporum nanum przebiegające z powstawaniem dośc charakterystycznych pierścieniowatych zmian skórnych,czasami podobnych do tych obserwowanych w trakcie przebiegu łupieżu różowego. 5)wirusy-np. wirus ospy,pozostałe wirusu wywołujące zmiany skórne (wirus choroby pęcherzykowej czy pryszczycy) u świń są zwlaczne z urzędu i nie występują w naszym kraju,co nie znaczy,że można o nich zapomnieć. 6)wrodzone/genetyczne -niedorozwój skóry-(Epitheliogenesis imperfecta) Niedorozwój skóry dotyczy zwykle kończyn lub okolicy bioder.Niewielki ubytek skóry zwykle ulega wygojeniu natomiast duże ubytki np. w okolicy lędzwiowej kończą się zwykle padnięciem dotkniętych tą wadą prosiąt.Za powstawanie tej wady obarcza się mutacje genetyczne.

Pamiętaj!

Nigdy nie wybieraj prosiąt z tą wadą do dalszej hodowli. -łupież różowy chociaż jego etiologia nie jest do końca wyjaśniona,za jeden z najbardziej prawdopodobnych czynników wywołujący łupież u świń wymienia się czynnik genetyczny.Udowodniono ,że nadmierne zagęszczenie,wysoka temperatura oraz wilgotność predysponują do występowania łupieżu różowego.Łupież różowy własciwie nie podlega leczeniu u świń,zmiany skórne ulegają spontanicznemu wygojeniu w ciągu 6-8 tygodni.

Choroby świń przebiegające ze zmianami skórnymi są stosunkowo często spotykane w chlewniach.Ogólnostosowana profilaktyka niektórych chorób zakażnych spowodowała znaczny spadek występowania np.charakterystycznych romboidlanych wykwitów skóry obecnych w przebiegu różycy czy zespołu skórno-nerkowego PDNS kojarzonego z wirusem PCV2.Pomimo tego faktu mnogość czynników prowadzących do powstawania zmian skórnych jest wciąż bardzo duża i czasami jednoznaczne wyjaśnienie przyczyny ich powstawania jest bardzo trudne.