Polski

PRDC Leki Stosowane W Leczeniu Zespółu Oddechowego Świń

Leki stosowane w zwalczaniu Zespołu Oddechowego Świń- PRDC

Bez wątpienia najczęściej spotykanymi w praktyce terenowej chorobami trzody chlewnej są chorby układu oddechowego.Choroby te przebiegają na fermach zwykle z objawami :kaszlu,utraty kondycji lub nawet śmierci zwierzęcia i pociągających za sobą znaczne nakłady finansowe na ich profilaktykę i/lub leczenie.Stosunkowo rzadko zdaża się,aby tak często obserwowany przez hodowcę „kaszel” na fermie wywołany był przez tylko jeden czynnik chorobotwórczy.Znacznie częściej mamy w takich przypadkach do czynienia z kilkoma różnymi czynnikami chorobotwórczymi układu oddechowego,czynnikami które są odpowiedzialne za tzw. Zespół Oddechowy Świń. Zespół Oddechowy Świń-PRDC Porcine Respiratory Disease Complex jest wieloczynnikowym syndromem chorobowym przebiegającym z objawami silnego zapalenia płuc u świń.Za występowanie zespołu PRDC odpowiedzialnych jest szereg patogennych czynników wirusowych oraz bakteryjnych,które ze względu na swój „patogenny potencjał”zostały umownie podzielone na czynniki pierwotne i wtórne zespołu PRDC.Oprócz tego klasycznego podziału czynników wywołujących PRDC istnieje również taki,gdzie niektóre czynniki ,głównie bakteryjne PRDC mogą być czynnikami pierwotnymi lub wtórnymi,co uzależnione jest od warunków produkcyjnych danej fermy.Generalnie ,w uproszczeniu można przyjąć,żę czynniki wirusowe i Mycoplasma hyopneumoniae są czynnikami pierwotnymi tj,są w stanie wywołać chorobę same,zaś pozostałe bakterie wikłające zapalenie płuc są czynnikami wtórnymi zespołu oddechowego świń tj. potrzebują innego czynnika (pierwotnego),który umożliwia im „ujawnienie” swojej chorobotwórczośći. Czynniki pierwotne Pierwotne lub wtórne Czynniki wtórne PRRSV App Pasteurella multocida Mycoplasma hyopneumoniae Bordetella bronchiseptica Streptococcus suis PCV2 Actinobacillus suis Haemophilus parasuis SIV-grypa Salmonella choleraesuis PRV-choroba Aujeszky Mycoplasma hyorhinis

Główne czynniki predysponujące do występowania zespołu PRDC to:

-kiepski status zdrowotny fermy tj.występowanie wielu chorobotwórczych i potencjalnie chorobotwórczych czynników na fermie -koncentracja produkcji trzody na danym obszarze -zagęszczenie-obsada świń na objektach -brak zasady cpp-cpp (całe pomieszczenie pełne-całe pomieszczenie puste) -częste przeganianie i mieszanie świń -sezony przejściowe tj. wiosna i jesień -kłopoty z wentylacją pomieszczeń gdzie przebywają zwierzęta -nadmierna wilgotność powietrza -destabilizacja stada podstawowego poprzez wprowadzenie źle zaaklimatyzowanych loszek remontowych -duże różnice wiekowe między zwierzętami na danym objekcie

Pamiętaj!

Pomimo faktu,że śmiertelność świń związana z występowaniem syndromu oddechowego sięga zwykle 4-5% (może wynosić nawet ponad 15%) to konieczność długotrwałego leczenia dużej ilości stosunkowo ciężkich zwierząt (zachorowalnośc około 70% w wieku ponad 12 tygodni życia) w znacznym stopniu ogranicza opłacalność produkcji.

Wieloczynnikowość zespołu oddechowego świń pociąga za sobą duże problemy z ustaleniem odpowiedniej profilaktyki zakażeń poszczególnymi patogenami jak i zastosowaniem skutecznego-efektywnego leczenia przy pomocy antybiotyków i innych substancji leczniczych dlatego też:

1)jakiekolwiek decyzje dotyczące profilaktyki i leczenia PRDC muszą być poparte: - wynikami badań laboratoryjnych-serologicznych oraz bakteriologicznych -obserwacjami „terenowymi” tj. obserwacją zmian patologicznych u określonych grup wiekowych zwierząt w danym czasie -oraz szczegółowymi danymi produkcyjnymi fermy Lekarz weterynarii nadzorujący fermę powinien: -po pierwsze rozpoznać jakie patogeny układu oddechowego występują na fermie i określić ich patogenność tj.które czynniki chorobotwórcze są patogenami pierwotnymi ,a które jedynie wtórnymi. -po drugie jak najdokładniej umiejscowić zakażenia danymi patogenami w czasie.W tym celu konieczne jest wykonanie tzw.profilu serologicznego stada polegającego na pobieraniu prób krwi od kilku szczegółowo określonych grup wiekowych świń.

2)skuteczność podjętych działań zmierzających do zniwelowania skutków zespołu PRDC musi być na bieżąco kontrolowana oraz w razie potrzeby korygowana przez lekarza weterynarii sprawującego nadzór nad danym objektem.

Pamiętaj!!! Tylo rzetelne wykonanie powyższych czynności pozwala na przejście do kolejnego etapu walki z zespołem oddechowym świń tj.ustalenia profilaktyki i leczenia PRDC.

Leki stosowane w profilaktyce i zwalczaniu Zespołu Oddechowego Świń –PRDC

W walce z zespołem oddechowym świń lekarz weterynarii ma do dyspozycji szereg leków oraz wiele możliwych strategii ich zastosowania.Generalnie działania zapobiegające i/lub ograniczające skutki pojawienia się zespołu PRDC można podzielić na:

1)działania profilaktyczne-mające na celu niedopuszczenie i/lub ograniczenie do minimum ryzyka powstawania choroby u zwierzęcia jeszcze zdrowego.Poprzez działania profilaktyczne rozumiemy m.in:przestrzeganie zasad higieny,stworzenie zwierzętom odpowiednich warunków bytowania oraz stosowanie szczepień ochronnych,czyli innymi słowy wszelkie działania prowadzące do promocji zdrowia u naszych zwierząt.

2)działania metafilaktyczne-mające na celu zapobieganie niekorzystnym skutkom istniejącej już choroby.Poprzez działania metafilaktyczne rozumiemy m.in szeroko stosowaną antybiotykoterapię oraz terapię wspomagającą,które to mają na celu jak najszybszy powrót zwierząt do zdrowia i produktywności po przebytej chorobie.

Pamiętaj!

Każdy lek,który podajemy zwierzętom jest swojego rodzaju trucizną tj. substancją która musi ulec określonym przemianom,która nie jest pozbawiona działań ubocznych-nieporządanych i która niejednokrotnie w znaczącym stopniu obciąża organizm leczonego zwierzęcia.

Głównymi grupami medykamentów stosowanych w zwalczaniu PRDC są:

1)Antybiotyki i chemioterapeutyki

Tetracykliny-grupa antybiotyków o szerokim spektrum działania obejmującym bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, chlamydie,riketsje i krętki, pierwotnie otrzymywana ze szczepów promieniowca Streptomyces aureofaciens.W praktyce terenowej najczęściej stosowanymi tetracyklinami są: doksycyklina ,oksytetracyklina oraz chlorotetracyklina.Tetracykliny są antybiotykami bakteriostatycznymi tj.ich działanie polega na zahamowaniu wzrostu wrażliwych bakterii poprzez zaburzenia w syntezie ich białek oraz zaburzeniach procesów energetycznych komórki bakteryjnej.Tetracykliny bardzo dobrze penetrują do narządów wewnętrznych i tkanek co czyni je skuteczną bronią przeciwko wszelakim ,ale tylko wrażliwym bakteriom.Najlepiej wchłanialna z przewodu pokarmowego tetracyklina jest doksycyklina.Ze względu na mechanizm działania,tetracykliny powinny być stosowane przez minimum 5 dni,ale lepsze efekty terapeutyczne uzyskuje się stosując je znacznie dłużej np.7-14 dni.Tetracykliny można łączyć z innymi lekami bakteriostatycznymi np.tiamuliną co prowadzi do rozszerzenia spekrtum bakteriostatycznego działania takiej mieszanki,oraz prowadzi do intensyfikacji efektu terapeutycznego.Popularność tetracyklin spowodowała niestety,że szereg bakterii zaangażowanych w zepół oddechowy świń,wykształciła częściową lub całkowitą oporność przeciwko tej grupie medykamentów.Podczas długotrwałego kontaktu bakterii z daną grupą antybiotyków,część z nich (początkowo niewielka populacja bakterii) zaczyna nabywać cech opornośći na dany lek.Wraz z upływem czasu,dalsze stosowanie danego leku spowoduje,że pozostaną tylko bakterie oporne na jego działanie,czyli sami doprowadzamy do tzw. „rekrutacji bakterii opornych” w środowisku naszej fermy.W przypadku tetracyklin,oporne na ich działanie bakterie,są w stanie pozbywać się leku ze swojego wnętrza tj.wyrzucają lek na zewnątrz lub tak modyfikują swoje organelle komórkowe,że lek który jest już we wnętrzu komórki bakteryjnej ,nie jest w stanie połączyć się z określoną jej strukturą i wywołać efekt terapeutyczny.Tetracykliny w połączeniu z pochodnymi pleuromutyliny,są wielokrotnie tzw.”pierwszą linią obrony”

Tetracykliny wykazują szereg działań ubocznych-niepożądanych,m.in takich jak: -hepatotoksyczność-uszkadzają wątrobę -nefrotoksyczność-uszkadzają nerki -uczulenie na światło-fotodermatoza -wyjałowienie przewodu pokarmowego-biegunki -odkładanie kompleksów wapnio-tetracyklinowych w kościach długich,zaburzeń w powstawaniu kości oraz tworzenie tzw. punktów zmniejszonego oporu-co prowadzi do występowania złamań patologicznych kości -mogą prowadzić do wystąpienia anemii-niedokrwistośći -nie powiiny być podawane u żwierząt ze zmiejszoną odpornością ,ponieważ mogą prowadzić do zaburzeń w produkcji przeciwciał. -są wrażliwe na działanie światła słonecznego,które prowadzi do tworzenia się toksycznych metabolitów tetracyklin,które uszkadzają nerki -teratogenne i mutagenne -tetracykliny bardzo dobrze przenikają przez łożysko do płodu wywołując zmiany kostne i w zawiązkach zębów,dlatego nie mogą być stosowane w czasie ciąży.

Pleuromutyliny W praktyce terenowej najczęściej stosowaną pochodną pleuromutyliny jest tiamulina oraz walnemulina.Pleuromutyliny są antybiotykami bakteriostatycznymi,hamującymi powstawanie białek bakteryjnych,bardzo dobrze wchłanialnymi z przewodu pokarmowego świń.Osiągają bardzo duże stęrzenia w tkankach i płynach ustrojowych leczonych zwierząt (płuca).W zwalczaniu zespołu PRDC pochodne pleuromutyliny kierowane są głównie przeciwko Mycoplasma hyopneumoniae,ale nie tylko.Do najbardziej uciążliwych działań ubocznych tej grupy leków zaliczamy powstawanie świądu i rumienia okolicy głowy,brzucha i krocza-może powodować wypadanie odbytu.

Pamiętaj! Pochodne pleuromutyliny w połaczeniu z tetracyklinami są wielokrotnie tzw. „pierwszą linią obrony” przeciwko zespołowi PRDC.Ich skojarzone działanie bakteriostatyczne pokrywa bardzo dużą liczbę bakterii zaangażowanych w powstawanie zespołu oddechowego świń....ale rozwiązanie to w żaden sposób nie może stanowić jedynej metody walki z PRDC i musi być wspierane lub wręcz wymienione na bardziej wyszukane i precyzyjne rozwiązania terapeutyczne.

Fenikole Fenikole mają szerokie spektrum działania,porównywalne z tertacyklinami.W chorobach układu oddechowego świń najczęściej stosowany jest florfenikol oraz tiamfenikol.Fenikole dobrze wchłaniają się z przewodu pokarmowego i bardzo dobrze penetrują tkanki leczonych zwierząt.Ich wadą jest gorzkawy smak,co powoduje,że komercyjne preparaty florfenikolu nie są wysoko stęrzone.Bakteriostatyczny mechanizm działania fenikoli polega na zachamowaniu syntezy białek u wrażliwych bakterii.Głównym działaniem ubocznym tej grupy antybiotyków jest powodowanie uszkodzenia szpiku kostnego i powstawanie anemii-niedokrwistości.Inne dość częste działania uboczne to wyjałowienie przewodu pokarmowego-biegunka oraz wypadanie odbytu.Fenikole podczas zwalczanie zespołu PRDC kierowane są przeciwko wielu bakteriom,w tym przeciwko Actinobacillus pleuropneumoniae APP-czynnik chorobowy pleuropneumonii świń.

Chinolony Chinolony są ,w odróżnieniu od poprzednich, antybiotykami bakteriobójczymi.Ich mechanizm bakteriobójczego działania polega na uszkodzeniu materiału genetycznego DNA komórki bakteryjnej.W praktyce terenowej najczęściej stosowanymi lekami z tej grupy jest:enrofloksacyna,marbofloksacyna oraz flumechina.Główny problem z podawaniem chinolonów z wodą do picia wynika z faktu ,ich bardzo gorzkiego smaku.Chinolony skierowane są generalnie przeciwko bakteriom Gram-ujemnym zaangażowanym w powstawanie zespołu PRDC w tym głównie przeciwko Actinobacillus pleuropneumoniae-APP,Pasteurella multocida i Heamophilus parasuis (choroba Glassera)Główne działania uboczne chinolonów obejmują:zahamowanie wzrostu chrząstek stawowych,skłonności do powstawania wymiotów i biegunki,uczulenia na światło słoneczne.

Pamiętaj!

Zastosowanie jakiegokolwiek antybiotyku,powinno być poparte wynikami badań lekoopornośći bakterii występujących na naszej fermie.

2)Sterydowe i niesterydowe leki przeciwzapalne

Obecnie na rynku „weterynarii świńskiej” dostępnych jesk kilka leków przeciwzapalnych opartych głównie na kwasie acetylosalicylowym aspiryna ,paracetamolu, meloksykamie, fluniksynie,metamizolu,ketoprofenie i deksametazonie. Zadaniem leków przeciwzapalnych jest szybkie zniesienie objawów ,które są następstwem infekcji tj.gorączki,bólu i zpalenia. Leki przeciwzapalne : -w znacznym stopniu poprawiają komfort chorych zwierząt i znacznie przyśpieszają ich powrót do zdrowia. -zmiejszaja negatywny wpływ stanu zapalnego na produktywnośc zwierząt np.pobór paszy podczas gorączki itp. -w niektórych przypadkach bezpośrednio ratują życie np.zbijając wysoką gorączkę np.podczas grypy czy tzw. białej różycy Głównym efektem ubocznym tej grupy leków jest negatywny wpływ na metabolizm,powstawanie wrzodów żołądka i spadek odporności.

Pamiętaj! Niesterydowe,jak i sterydowe leki przeciwzapalne są jedynie lekami objawowymi tj.likwidującymi objawy stanu zapalnego.Leki te nie likwidują natomiast przyczyny powstawania stanu zapalnego,dlatego muszą być używane z takimi lekami,które są w stanie zlikwidować czynnik wywołujący zapalenie (np.antybiotykami)

Nowoczesna farmakologia weterynaryjna oferuje szereg skutecznych i „precyzyjnych” rozwiązań do walki z zespołem oddechowym świń -PRDC. Jednak,tak jak i w innych dziedzinach ,tylko w rękach fachowca ma szansę ujawnić swój pełny potencjał terapeutyczny.Brak podstawowego rozpoznania obecnego statusu zdrowotnego fermy,brak konsekwencji w postępowaniu czy zakupy leków niewiadomego pochodzenia i wątpliwej jakości są nadal poważnymi „grzechami” części hodowców.Teoretycznie każdy wie,że nie wszystkie początkowo najtańsze rozwiązania,są tak na prawdę najtańsze w efekcie końcowym,czyli „nie wszystko złoto co się świeci” ale paraktycznie.......