Polski

PRDC Zespół Oddechowy Świń

Zespół Oddechowy Świń- PRDC (Porcine Respiratory Disease Complex)

Bez wątpienia najczęściej spotykanymi w praktyce terenowej chorobami trzody chlewnej są chorby układu oddechowego.Choroby te przebiegają na fermach zwykle z objawami :kaszlu,utraty kondycji lub nawet śmierci zwierzęcia i pociągających za sobą znaczne nakłady finansowe na ich profilaktykę i/lub leczenie.Stosunkowo rzadko zdaża się,aby tak często obserwowany przez hodowcę „kaszel” na fermie wywołany był przez tylko jeden czynnik chorobotwórczy.Znacznie częściej mamy w takich przypadkach do czynienia z kilkoma różnymi czynnikami chorobotwórczymi układu oddechowego,czynnikami które są odpowiedzialne za tzw. Zespół Oddechowy Świń w skrócie PRDC Zespół Oddechowy Świń-PRDC Porcine Respiratory Disease Complex jest wieloczynnikowym syndromem chorobowym przebiegającym z objawami silnego zapalenia płuc u świń.Za występowanie zespołu PRDC odpowiedzialnych jest szereg patogennych czynników wirusowych oraz bakteryjnych,które ze względu na swój „patogenny potencjał”zostały umownie podzielone na czynniki pierwotne i wtórne zespołu PRDC.Oprócz tego klasycznego podziału czynników wywołujących PRDC istnieje również taki,gdzie niektóre czynniki ,głównie bakteryjne PRDC mogą być czynnikami pierwotnymi lub wtórnymi,co uzależnione jest od warunków produkcyjnych danej fermy.Generalnie ,w uproszczeniu można przyjąć,żę czynniki wirusowe i Mycoplasma hyopneumoniae są czynnikami pierwotnymi tj,są w stanie wywołać chorobę same,zaś pozostałe bakterie wikłające zapalenie płuc są czynnikami wtórnymi zespołu oddechowego świń tj. potrzebują innego czynnika (pierwotnego),który umożliwia im „ujawnienie” swojej chorobotwórczośći. Czynniki pierwotne Pierwotne lub wtórne Czynniki wtórne PRRSV App Pasteurella multocida Mycoplasma hyopneumoniae Bordetella bronchiseptica Streptococcus suis PCV2 Actinobacillus suis Haemophilus parasuis SIV-grypa Salmonella choleraesuis PRV-choroba Aujeszky Mycoplasma hyorhinis

Główne czynniki predysponujące do występowania zespołu PRDC to:

-kiepski status zdrowotny fermy tj.występowanie wielu chorobotwórczych i potencjalnie chorobotwórczych czynników na fermie -koncentracja produkcji trzody na danym obszarze-region -zagęszczenie-obsada świń na objektach,w kojcach itd. -brak zasady cpp-cpp (całe pomieszczenie pełne-całe pomieszczenie puste) -częste przeganianie i mieszanie świń w obrębie grupy lub co gorsza między różnymi grupami produkcyjnymi -sezony przejściowe tj. wiosna i jesień -kłopoty z wentylacją pomieszczeń gdzie przebywają zwierzęta-chodzi głównie o nadmierną wentylację,co prowadzi do powstawania przeciągów. -nadmierna wilgotność powietrza tj. powyżej 70% -destabilizacja stada podstawowego poprzez wprowadzenie źle zaaklimatyzowanych loszek remontowych -duże różnice wiekowe między zwierzętami na danym objekcie np.w obrębie danej grupy -utrzymywanie świń w systemie „pełen cykl-cykl zamknięty” tj. wszystkie grupy produkcyjne-wiekowe są utrzymywane w obrębie jednej fermy. -zarobaczenie stada-głównie pasożyty układu oddechowego Metastrongylus elongatus i/lub te ,które uszkadzają tkankę płucną w trakcie swojego cyklu rozwojowego Ascaris suum-glista świńska.

Pamiętaj!

Pomimo faktu,że śmiertelność świń związana z występowaniem syndromu oddechowego sięga zwykle 4-5% (może wynosić nawet ponad 15%) to konieczność długotrwałego leczenia dużej ilości stosunkowo ciężkich zwierząt (zachorowalnośc około 70% w wieku ponad 12 tygodni życia) w znacznym stopniu ogranicza opłacalność produkcji.

Z praktyki terenowej wynika,że głównymi czynnikami zakaźnymi zespołu PRDC są bez wątpienia: a) z czynników pierwotnych (są w stanie wywołać chorobę same) najczęściej spotykane to:

-wirus zespołu rozrodczo-oddechowego -PRRSV -Mycoplasma hyopneumoniae –Mhp

b) pośród czynników wtórnych króluje

-Pasteurella multocida -Streptococcus/Staphylococcus spp. -Actinobacillus pleuropneumoniae App

Pamiętaj!

Niektóre bakterie komplikujące PRDC u świń np.Pasteurella multocida czy Staphylococcus spp.są w stanie wywołać zapalenie płuc również u ludzi-obsługa fermy.

Czynniki pierwotne

PRRSV (wirus Zespołu Rozrodczo-Oddechowego Świń) Wirus zespołu rozrodczo-oddechowego wiedzie prym pośród pierwotnych czynników zespołu PRDC już od przełomu lat ’80 i ‘90 ubiegłego stulecia.Początkowo jednostka chorobowa wywoływana przez PRRSV nazywana był w USA Zagadkową Chorobą Świń (Mystery Swine Disease),potem ustalono nową i obecnie używaną nazwę -Zespół Rozrodczo-Oddechowy Świń.Wirus PRRS wywołuje swoje patogenne działanie poprzez namnażanie się i następowe niszczenie komórek (makrofagi płucne) układu odpornościowego świń zlokalizowanych w obrębie płuc.Specyfika „świńskiego układu odpornościowego płuc”,w którym bardzo dużą rolę obronną odgrywają właśnie makrofagi –tj.komórki atakowane przez wirus PRRS-prowadzi do gwałtownego spadku zdolnośći obronnych organizmu świni. Ciekawostka Obliczono,że wirus potrafi zniszczyć około 40-50% makrofagów płucnych i doprowadzić do ogromnej podatnośći układu oddechowego zainfekowanej świni na praktycznie wszelkie zakażenia wtórne. Pomimo faktu,że wirus jest stopniowo eliminowany z organizmu większości świń po około 4 tygodniach,jest to wystarczający czas na wyrządzenie poważnych szkód i doprowadzenie niejednego hodowcy trzody chlewnej nawet do bankructwa.Dodatkowo duża zmienność i różnorodność wirusa,niedokońca zrozumiany mechanizm infekcji i odpowiedzi organizmu świni na zakażenie (niektóre świnie eliminuja wirus szybko inne są siewcami nawet kilka miesięcy),rozprzestrzenianie się na duże odległości (z wiatrem do kilku kilometrów) itp. prowadzą do koniecznośći stwierdzenia ,że wirus PRRS był,jest i zapewne jeszcze długo będzie numerem 1 w patologii układu oddechowego trzody chlewnej na świecie. Ciekawostka Koszt występowania PRRS jest szacowany w USA na 664 miliony dolarów rocznie !!!

Mycoplasma hyopneumoniae (bakteria Enzootycznego Zapalenia Płuc) Mycoplasma hyopneumoniae przy pomocy tzw. czynników zjadliwośći przytwierdza się do urzęsionego nabłonka dróg oddechowych oraz doprowadza do zaniku ruchów-bicia rzęsek (ciliostasis) oraz do postępującego zmniejszenia się ilości rzęsek nabłonka oddechowego.Zadaniem urzęsionego nabłonka dróg oddechowych jest mechaniczna ochrona dróg oddechowych oraz wydzielanie nawilżającego śluzu.Nabłonek ten funkcjonuje również jako linia obrony przed potencjalnymi zarazkami dostającymi sie do dróg oddechowych wraz z wdychanym powietrzem.Rzęski odpowiedzialne są za kierunkowe (w stronę jamy ustnej) wydalanie zatrzymanych w śluzie cząsteczek.Mycoplasma hyopneumoniae powoduje upośledzenie ruchu rzęsek,spadek ilości rzęsek oraz spadek ilości komórek wydzielających śluz,co prowadzi do znacznego zwsiększenia się podatności zarażonych zwierząt na zakażenia innymi patogenami obecnymi w środowisku np. Streptococcus suis, Actinobacillus pleuropneumoniae ,Haemophilus parasuis,,Bordetella bronchiseptica, Pasteurella multocida czy Mycoplasma hyorhinis. Mycoplasma hyopneumoniae prowadzi do powstania obustronnego,dobrze odgraniczonego od reszty tkanki płucnej odoskrzelowego,nieżytowego zapalenia płuc.Kolonizacja nabłonka oddechowego przez M.hyopneumoniae prowadzi do odpowiedzi ze strony układu odpornościowego.Organizm świni broni się przed patogenem poprzez nagromadzenie komórek odpornościowych w miejscu wtargnięcia.W miejscu infekcji (oskrzeliki) dochodzi do kumulacji „komórek odpornościowych” pobudzonych przez Mycoplasma hyopneumoniae , czego skutkiem jest stopniowe zamykanie się światła zainfekowanych oskrzelików-zjawisko to obserwowane jest zwykle od około 7 dni po infekcji.W momencie kiedy oskrzelik utraci swoją drożność tj. zamknie się całkowicei,tkanka płucna zaopatrywana przez ten oskrzelik w tlen zapada się (ulega atelektazie) i zmienia barwę z różowej na szaro-śliwkową w wyniku niedotlenienia.Zmiany chorobowe w płucach wywołane przez Mycoplasma hyopneumoniae dotyczą głównie płatów szczytowych i sercowych (górne płaty płuc) ale mogą dotyczyć również częsciowo płatów przeponowych i/lub płata dodatkowego płuc.

Czynniki wtórne

Czynniki wtórne zespołu PRDC wikłając proces zapalny rozpoczęty przez czynniki pierwotne,prowadzą do ogromnych strat produkcyjnych wynikających głównie ze znacznie pogarszających się parametrów produkcji:

a)zwiększonego odsetka padnięć

-zapalenie niepowikłane 1-2% śmiertelności -zapalenie powikłane 5-15% śmiertelności

b)spadku parametrów produkcji tj.przyrost masy ciała,wzrost wskaźnika wykorzystania paszy FCR,spadek wskaźnika FVP (Full Value Pigs)-ilość świń pełnowartościowych.

Ciekawostka

Policz sam!!!

Zespół oddechowy świń jest bardzo drogi „w utrzymaniu”.Każde 10% zajętej tkanki płucnej kosztuje nas około 37g przyrostu/dzień lub inaczej spadek tempa przyrostuo o około 5% .Rośnie również wskaźnik wykorzystania paszy- FCR między warchlakarnią a końcem tuczu o około 2% do nawet 10% Pogorszenie się wspomnianych ,podstawowych parametrów tuczu świń skutkuje zwykle znacznym wydłużeniem się okresu tuczu -około 5-14 dni tuczu ponad standartd. 1% wystepowania zapalenia opłucnej w grupie świń daje około 0,26 dnia tuczu dłużej-na podstawie danych europejskich częstotliwość występowania zpalenia opłucnej kształtuje się na poziomie 20-40% co wg. powyższego przelicznika daje około 5-10 dni tuczu więcej. Obliczono również ,że każde 10% występowania zapalenia opłucnej w danej grupie ubojowej świń daje około 8,5% zwolnienie taśmy ubojowej,dodatkową pracę związaną z koniecznością oderwania zapalnej opłucnej od półtuszy co w sumie generuje koszt około 0,29 funta (1,3zł!!!) na każdą ubijaną sztukę w tej grupie. Każdy 1% zapalenia opłucnej w danej grupie ubojowej świń generuje dla ubojni średni spadek masy półtusz o około 70g. c)ogromnego wzrostu kosztów leczenia chorych świń do nawet kilkudziesięciu złotych/sztukę

Kontrolowanie i/lub leczenie patogenów wtórnych PRDC nie przynosi zwykle oczekiwanych rezultatów,pomimo pozornego wrażenia,że wystarczy podać odpowiedni antybiotyk i sprawa będzie załatwiona.Osłabiony działaniem czynnika/ów pierwotnych układ odpornościowy świni,nie jest w stanie przeciwstawić się czynnikom,które w normalnych okolicznościach nie byłyby w stanie wywołać tak poważnego zapalenia płuc.Dlatego też skupianie się tylko na bakteriach wtórnie wikłających zapalenie płuc nie przynosi oczekiwanych efektów długoterminowych.

Pamiętaj!

Tylko i wyłącznie profesjonalna pomoc ze strony lekarza specjalisty daje szansę na długoterminowe kontrolowanie i/lub wyeliminowanie problemu występowania zespołu PRDC.

Diagnostyka PRDC i dalsze kroki...

Wieloczynnikowość zespołu oddechowego świń pociąga za sobą duże problemy z ustaleniem odpowiedniej profilaktyki zakażeń poszczególnymi patogenami jak i zastosowaniem skutecznego-efektywnego leczenia przy pomocy antybiotyków i innych substancji leczniczych dlatego też:

1)jakiekolwiek decyzje dotyczące profilaktyki i leczenia PRDC muszą być poparte: - wynikami badań laboratoryjnych-serologicznych oraz bakteriologicznych -obserwacjami „terenowymi” tj. obserwacją zmian patologicznych u określonych grup wiekowych zwierząt w danym czasie -oraz szczegółowymi danymi produkcyjnymi fermy Lekarz weterynarii nadzorujący fermę powinien: -po pierwsze rozpoznać jakie patogeny układu oddechowego występują na fermie i określić ich patogenność tj.które czynniki chorobotwórcze są patogenami pierwotnymi ,a które jedynie wtórnymi. -po drugie jak najdokładniej umiejscowić zakażenia danymi patogenami w czasie.W tym celu konieczne jest wykonanie tzw.profilu serologicznego stada polegającego na pobieraniu prób krwi od kilku szczegółowo określonych grup wiekowych świń.

2)skuteczność podjętych działań zmierzających do zniwelowania skutków zespołu PRDC musi być na bieżąco kontrolowana oraz w razie potrzeby korygowana przez lekarza weterynarii sprawującego nadzór nad danym objektem.

Zespół Oddechowy Świń –PRDC stanowi obecnie duży problem w produkcji trzody chlewnej w Polsce i w całym „świńskim” świecie.Olbrzymia ilośc kombinacji poszczególnych czynników wywołujących,różnorodność warunków produkcyjnych danego obiektu,specyfika produkcji danej fermy,wielkośc produkcji itp,itd. prowadzą do koniecznośći rozpatrywania każdego przypadku PRDC indywidualnie.Natomiast z punktu widzenia praktycznego,najważniejsze przy kontrolowaniu i/lub eliminacji przypadków PRDC są świadomość hodowcy i lekarza prowadzącego stado oraz ich ścisła współpraca.