Polski

Podstawowe Zasady Mycia I Dezynfekcji Chlewni

Podstawowe zasady mycia i dezynfekcji chlewni

Jednym z założeń dobrej praktyki produkcyjnej GMP jest wdrożenie na fermie procedury mycia i dezynfekcji pomieszczeń inwentarskich.Pomimo pozornej prostosty tej czynności,w praktyce okazuje się,że jednak nie dokońca wszystko jest takie proste i zrozumiałe jak myśleliśmy.Odpowiednio dobrana i zastosowana procedura redukcji szkodliwych mikroorganizmów z chlewni, oczywiście nie rozwiąże wszystkich naszych bolączek i problemów,ale na pewno w znacznym stopniu poprawi warunki zoohigieniczne objektów,co zwiększy szansę na wzrost efektywności produkcji trzody chlewnej na naszej fermie.

4 podstawowe etapy skutecznej eliminacji patogenów z powierzchni chlewni

Etap I -Sprzątanie Pierwszym niezwykle ważnym elementem eliminacji niekorzystnych drobnoustrojów z chlewni jest sprzątanie-czyszczenie objektu.W praktyce nie jest to nic innego jak usunięcie materiału organicznego z danego pomieszczenia tj.obornika w systemie sciołowym lub płynnych i/lub wyschłych odchodów w systemie bezściółkowym lub rusztowym utrzymania świń.Do czyszczenia objektu używane są zwykle:sprzęt mechaniczny np. małe ładowarko-spycharki,ładowarki teleskopowe itp,skrobaczki,miotły,łopaty.Generalnie dobrze zorganizowane sprzątanie nie powinno zajmować bardzo dużo czasu.Najbardziej pracochłonnym zadaniem jest zwykle opróżnianie oraz ewentualne demontowanie koryt,karmników i/lub ubomatów paszowych.

Pamiętaj!

Karmienie zwierząt zaplanuj w taki sposób ,aby w dniu przerzutu świń na inny objekt „system żywienia” był praktycznie pusty Celem czyszczenia objektu jest usunięcie jak największej ilości materii organicznej z danej powierzchni co stanowi podstawę do drugiego etapu czyli mycia.W trakcie czyszczenia objektu ,zwykle demontowane są również te elementy wyposażenia chlewni ,których nie dałoby się dobrze umyć bez wykonania czynności demontażu.

Etap II-Mycie

Mycie danego objektu jest zajęciem najbardziej czaso- i pracochłonnym dla osób z obsługi chlewni.Z drugiej zaś strony dobrze wykonane mycie eliminuje ponad 99% mikroorganizmów z powierzchi danego pomieszczenia. Głównym celem mycia jest usunięcie pozostałości organicznych, wciąż obecnych na danej powierzchni po uprzednim etapie czyszczenia. Do mycia powierzchni używane są głównie urządzenia-myjki wysokociśnieniowe.

Ciekawostka

Każde myjące urządzenie wysokociśnieniowe charakteryzuje się dwoma podstawowymi parametrami tj.

  • a)ciśnieniem roboczym wyrażonym w PSI (Pounds per Square Inch-Funt/Cal kwadratowy)

1psi=0,068 atm (atmosfery) 1psi=6,89 Pa (Pascala) 1psi=0,0689 bar

  • b)wydajnością tłoczenia wody wyrażoną w GPM (Gallons per Minute-Galon/Minutę

Znając wartość PSI oraz GPM możemy już bez problemów obliczyć,to na czym najbardziej nam zależy podczas mycia czyli ECU (Effective Cleaning Units-Efektywne Jednostki Mycia) poprzez pomnożenie wartości PSI i GPM

Wzór! ECU=PSI x GPM

Pamiętaj!

Myjemy wodą a nie ciśnieniem. Przy zakupie urządzenia wysokociśnieniowego staraj sie wybierać takie dla krórych psi mieści się w granicach 2000-3000 oraz gpm wynosi więcej niż 4 galony tj. (1 galon=3,78 litra ) powyżej 15L/minutę

Ciśnienie psi powyżej 3000 może być już szkodliwe dla mytej powierzchni oraz osób obsługujących urządzenie. Proces mycia zanieczyszczonych powierzchni ,możemy usprawnić poprzez kilka dodatkowych czynności :

  • 1)namaczanie powierzchni-ułatwia proces mycia poprzez stopniową eliminację wyschniętych cząstek organicznych.W praktyce namaczanie wykonywane jest poprzez wstawienie do danego objektu rotacyjnych spryskiwaczy ogrodowych.
  • 2)używanie detergentów-czyli środków czyszczących,które na przykład poprzez zmniejszanie napięcia powierzchniowego wody ,zmianę pH,właściwości pianotwórcze i/lub enzymatyczne znacznie ułatwiają usuwanie materii organicznej z mytej powierzchni.

Dobry detergent to taki,który spełnia między innymi kryteria takie jak:

  • -dobrze usuwa materiał organiczny
  • -działa skutecznie w obecności różnych zanieczyszczeń
  • -ma dobre właściwości odtłuszczające
  • -ma dobre właściwości penetrujące
  • -nie pozostawia po sobie toksycznych pozostałości
  • -jest aktywny w twardej wodzie
  • -jest nie toksyczny
  • -po naniesieniu nie pozostawia śliskiej powierzchni

Pamiętaj!

Detergenty kwaśne dobrze usuwają organiczną materię „białkową” natomiast zasadowe dobrze usuwają tłuszcze.Wiele dostępnych detergentów stanowi mieszaninę środków kwaśnych i zasadowych co czyni te środki bardzo uniwersalnymi. Detergenty zwiększaja skutecznośc mycia również poprzez usuwanie tzw. biofilmu (śluzu) wytwarzanego przez część mikroorganizmów.Biofilm chroni drobnoustroje przed szkodliwym działaniem czynników środowiskowych i ogranicza skuteczność dezynfekcji.

  • 3)używanie gorącej wody do mycia-gorąca woda również przyczynia się do wydajniejszego i skuteczniejszego mycia powierzchni ale.....

Pamiętaj!

Zbyt duża różnica tepmeratury wody i otoczenia prowadzi do znacznego parowania ,co wielokrotnie ogranicza myjącemu widocznośc lub czyni ,przez to tą czynność wręcz niemożliwą do wykonania.

  • 4)używanie odpowiednich dyszy myjących np. turbodysza rotacyjna.

Etap III -Dezynfekcja

Kolejnym etapem eliminacji drobnoustrojów z danej powierzchni jest dezynfekcja.Dezynfekcja ma na celu zabicie tych drobnoustrojów,które wciąż pozostają po przeprowadzeniu dwóch pierwszych etapów. Dobry środek dezynfekcyjny to taki,który spełnia między innymi kryteria takie jak:

  • -szybkie działanie przeciwko wirusom,bakteriom i grzybom
  • -działanie dezynfekujące w niskich stężeniach roboczych
  • -aktywny w obecności materii organicznej
  • -posiada długi okres aktywności dezynfekcyjnej
  • -możliwy do stosowania w kilku formach np:oprysk,zamgławienie na zimno,zamgławienie termiczne-na gorąco
  • -możliwy do stosowania bezpośrednio poprzez urządzenie

W dzisiejszych czasach dysponujemy wieloma substancjiami czynnymi wykazującymi działanie dezynfekujące.Do użytku na fermie stosowane są zwykle takie związki chemiczne jak:

1)Czwartorzędowe sole amonowe- cechują się takimi parametrami jak:

  • -słabe lub nawet brak skutecznego działania przeciwko grzybom oraz bakteriom tworzącym spory (np. Clostridium spp.)
  • -ulegają dezaktywacji w obecności materii organicznej
  • -ulegają dezaktywacji w obecności mydeł i detergentów
  • -słabe działanie przeciwko wirusom głównie tym bezotoczkowym np. cirkowirus świń-PCV2,parvowirus świń
  • -dobre do mycia gładkich czystych powierzchni oraz czyszczenia systemów wodnych
  • -dobrze tolerują środowisko kwaśne jak i zasadowe
  • -nie ulegaja inaktywacji w twardej wodzie
  • -nie są korozyjne

2)Aldehydy- cechują się takimi parametrami jak:

  • -posiadają doskonałe właściwości penetrujące
  • -są wysoce skuteczne przeciwko bakteriom i wirusom
  • -mogą polimeryzować w niższych temperaturach gł. aldehyd mrówkowy 36-38% tj. formalina co ogranicza ich zastosowanie przy zbyt niskich temperaturach otoczenia.
  • -mogą być używane do zamgławiania termicznego
  • -formalina jest bardzo toksyczna

3)Fenole- cechują się takimi parametrami jak:

  • -aktywne w obecności substancji organicznych
  • -długa aktywność dezynfekcyjna
  • -idealne do namaczania mat i uzupełniania wanienek dezynfekcyjnych
  • -mogą być toksyczne i uszkadzać tkanki organizmu
  • -zwykle bardzo skuteczne przeciwko bakteriom
  • -słabsze działanie przeciwko wirusom i bakteriom produkującym spory
  • -są tanie
  • -lepiej działaja w środowisku kwaśnym niz zasadowym
  • -ich aktywnośc wzrasta wraz z podgrzaniem roztworu roboczego
  • -mogą być łączone z innymi substancjami co poszerza ich zakres aktywności dezynfekcyjnej np. z chloroksylenolem lub być poddane metylacji tworząc krezol

4)Kwasy- cechują się takimi parametrami jak:

  • -mogą być żrące i/lub toksyczne
  • -są wysoce korozyjne
  • -są skuteczne w wysokich stężeniach (powyżej 70%)
  • -są pH zależne
  • -maja ograniczone zastosowanie w dezynfekcji budynków inwentarskich

5)Zasady- cechują się takimi parametrami jak:

  • -aktywne w środowisku zasadowym
  • -w zetknięciu z wodą dochodzi do wytworzenia dużych ilości ciepła co może groźić pożarem
  • - ich aktywnośc wzrasta wraz z podgrzaniem roztworu roboczego
  • -są oporne na zanieczyszczenia organiczne
  • -są korozyjne

6)Preparaty na bazie jodu- cechują się takimi parametrami jak:

  • -zwykle posiadają wysoką aktywność dezynfekcyjną
  • -doskonałe do wanienek dezynfekcyjnych
  • -w formie aktywnej są brązowe,gdy ich aktywnośc maleje przyjmują zwykle kolor słomkowy
  • -są bardzo aktywne przeciwko bakteriom i wirusom
  • -maja bardzo szybkie działanie dezynfekcyjne
  • -są średnio wraźliwe na obecnośc materiału organicznego
  • -mogą powodować przebarwienia dezynfekowanych powierzchni
  • -nie są korozyjne
  • -są znacznie skuteczniejsze w środowisku kwaśnym
  • -nie tracą swoich właściwości dezynfekcyjnych w niskich temperaturach
  • -nie mogą być używane do dezynfekcji termicznej ponieważ wyższe temperatury tj. powyżej 43 stopni Celciusza prowadzi do uwolnienia się aktywnego jodu i utraty właściwości dezynfekcyjnych.

7)Preparaty na bazie chloru- cechują się takimi parametrami jak:

  • -mogą być bardzo korozyjne
  • -maja bardzo szybkie działanie dezynfekcyjne
  • -są inaktywowane przez obecnośc materii organicznej
  • -w większości nie tolerują promieniowania UV-promieni słonecznych
  • -inaktywują się w twardej wodzie
  • -nie posiadają długiego okresu działania dezynfekującego
  • -nie maja właściwości detergentu
  • -mogą powodować przebarwienia dezynfekowanych powierzchni
  • -mogą być pH zależne np. podczas dezynfekcji systemów wodnych

. 8)Związki silnie utleniające- cechują się takimi parametrami jak:

  • -bardzo silne działanie bójcze na przetrwalniki bakteryjne w postaci spor
  • -są bardzo reaktywne tj. akcja odkażania jest bardzo gwałtowna
  • -mogą powodować korozję metalu oraz niszczenie innych dezynfekowanych powierzchni

Orientacyjna skutecznośc poszczególnych klas związków dezynfekcyjnych na wybrane mikroorganizmy

dez

Pamiętaj!

Wybierając środek dezynfekcyjny zwróć szczególną uwagę na:

  • -spektrum działania danego środka-im szersze tym lepiej
  • -minimalny czas kontaktu środka dezynfekcyjnego z powierzchnią konieczny do skutecznej dezynfekcji-środki do dezynfekcji podłogi mogą mieć dłuższy wymagany czas skutecznego kontaktu,natomiast środki do dezynfekcji powierzchni pionowych powinny mieć krótki wymagany czas skutecznego kontaktu ze względu na spływanie środka z siłą ciężkości lub być formuowane w postacji żeli i/lub piany co opóźnia spływ i wydłuża czas kontaktu z dezynfekowaną powierzchnią.
  • -możliwości naniesienia środka na powierzcnie np.oprysk czy wysoce skuteczne zamgławianie termiczne
  • -skuteczne stęrzenie robocze oraz minimalną ilość roztworu roboczego potrzebnego do skutecznej dezynfekcji 1m kwadratowego powierzchni (oprysk) –zwykle 300-400ml/m kwadratowy lub sześciennego objętości powietrza (zamgławianie)-np.1L/1000m sześciennych kubatury budynku.

Czy okresowa zmiana środka dezynfekcyjnego jest konieczna? W dobie nowoczesnych środków czystości,które stanowią mieszaninę kilku różnych substancji czynnych ryzyko nabywania oporności przez mikroorganizmy jest praktycznie znikome,co nie zwalnia nas z obowiązku stosowania się do zaleceń optymalnych stęrzeń roboczych danego preparatu oraz minimalnego skutecznego czasu kontaktu preparatu z dezynfekowaną powierzchnią.

Etap IV -Suszenie zdezynfekowanej powierzchni Jest to właściwie największe wyzwanie dla producentów trzody chlewnej.Z zasady, zdezynfekowane pomieszczenie powinno całkowicie wyschnąć przed jego ponownym zasiedleniem.Okres potrzebny do wyschnięcia to zwykle 48-72h.Problem polega na tym,że mało kogo „stać” na tak długi czas oczekiwania,w szczególności dotyczy to ferm o cyklu tygodniowym produkcji.

Ciekawostka Udowodniono,że przestrzeganie zasady całkowitego wyschnięcia powirzchni dramatycznie redukuje ilość drobnoustrojów pozostałych po procesie dezynfekcji

Jak możemy sobie radzić,aby przyspieszyć wyschnięcie powierzchni? W warunkach fermowych stosowane są zwykle takie procedury jak:

  • -uruchomienie wentylacji na max.
  • -zgarnianie zalegającej wody zbierakami
  • -dogrzewanie pomieszczenia dmuchawami spalinowymi/elektrycznymi

Monitoring efektywności mycia i dezynfekcji powierzchni Głównymi metodami sprawdzania skuteczności mycia i dezynfekcji budunków fermowych są

  • -inspekcja wzrokowa polegająca na wizualnej ocenie czystości danej powierzchni
  • -płytki RODAC (Replicate Organism Detection and Counting) pozwalające na określenie liczby bakterii,które wyrosły na płytce RODAC po zrobieniu wymazu z czyszczonej powierzchni i naniesieniu na płytkę.
  • -preparaty nadtlenkowe-preparaty te pienią się w obecności materii organicznej.Spryskanie czyszczonej powierzchni preparatmi takimi jak np.barwiona woda utleniona daje możliwość oceny skuteczności procedury mycia i dezynfekcji poprzez wzrokową ocenę intensywności pienienia się preparatu na danej powierzchni.
  • luminometryzasada działania luminometrów polega na mierzeniu natężenia światła wydzielanego podczas reakcji chemicznej zachodzącej między drobnoustrojami a specialnymi enzymami dodawanymi do danej próbki.Połączenie mikroorganizmów z enzymami powoduje emisje światła.W uproszczeniu,im większa koncentracja np, bakterii na danej powierzchni tym większa jest intensywność świecenia danej próbki (wymazu) z tej powierzchni tj. zanieczyszczenie powierzchni jest bardziej intensywne.

Procedura poprawnego mycia i dezynfekcji chlewni powoli zyskuje uznanie hodowców trzody chlewnej.Każdy obiekt powinien mieć rozpisany plan dezynfekcji dostosowany np.do rodzaju wyposażenia budynku(porodówka czy tucz),metrarzu,kubatury,szczelności itp.Nadal popełniamy błędy przy doborze odpowiedniego dla nas sprzętu i/lub preapartu czy metody samej dezynfekcji,jednak wzrastająca świadomośc hodowców co do samej konieczności wprowadzania procedury dezynfekcji , generalnie napawa optymizmem.