Polski

Podstawy Wprowadzania Zwierząt Hodowlanych Do Stada

Loszki hodowlane stanowią przyszłość naszej fermy.Ich ilość w każdej grupie produkcyjnej, zakładając utrzymywanie macior do 7-8 porodu ,powinna wynosić około 20%.W zależnośći od cen rynkowych samych zwierząt oraz paszy,można z grubsza przyjąć,że produktywne loszki muszą być utrzymane w naszym stadzie minimum do trzeciego lub czwartego porodu,aby ich koszt zakupu i utrzymania nam się zwrócił.Właściwie dopiero później zaczynamy na naszej inwestycji w loszki zarabiać.Pomimo tych oczywistych faktów nadal wielu hodowców traktuje loszki po macoszemu,co niestety przekłada się na ich wyniki produkcyjne.Skupmy się więc na tych aspekatach hodowlanych ,dotyczących wprowadzania i utrzymania loszek,które mają olbrzymie znaczenie w osiągnięciu końcowego sukcesu.

Kwarantanna i aklimatyzacja loszek hodowlanych

Loszki hodowlane pochodzące z zakupu zanim „wejdą” do stada podstawowego koniecznie muszą przejść proces kwarantanny a następnie proces aklimatyzacji ,natomiast loszki pochodzące z hodowli własnej mają zwykle uproszczoną drogę tj.muszą zostać poddane tylko procesowi aklimatyzacji.Kwarantanna zwierząt polega na ich izolacji od stada rodzimego i trwa minimum 3 tygodnie.Izolacja zabezpiecza nasze stado przed potencjalnymi chorobami na które mogą chorować nowo przybyłe loszki i odwrotnie nowo przybyłe loszki nie są od razu narażone na dużą ilość patogenów obecnych w naszej fermie.Kwarantannę przeprowadza się w odzielnym budynku usytuowanym jak najdalej od fermy (najlepiej ponad 3km) z oddzielną obsługą i sprzętem .W trakcie trwania kwarantanny dwukrotnie pobierane są próby do badań diagnostycznych,zwykle pobierana jest krew,ale może to być np. kał,wymazy,zeskrobiny itp..Pierwsze próbobranie przeprowadza się zaraz po przyjeździe loszek ,drugie po około 3 tygodniach.Pierwszy test ma na celu określenie czy nowe zwierzęta są „czyste” tj. potwierdzamy status zdrowotny fermy pochodzenia zwierząt,drugie badanie daje nam pewność ,że loszki nie zakaziły się w ostatnim czasie przed przyjazdem do nas np. podczas transportu.Uzyskanie dwóch ujemnych wyników badań pozwala nam przejśc do kolejnego kroku wprowadzania zwierząt jakim jest proces aklimatyzacji czyli adaptacji zwierząt do warunków naszej fermy.Loszki hodowlane mogą być przygotowywane do „wejścia” do stada na kilka sposobów,głównie poprzez:

  • szczepienia
  • podawanie surowicy krwi
  • podawanie kału,łożysk itp.
  • kontakt nos w nos ze świniami naszego stada

Długość trwania aklimatyzacji jest różna i zależy od ilość i rodzaju patogenów przeciwko którym loszki muszą wytworzyć odporność.Aklimatyzacja trwa zwykle od 3 do 6 tygodni,ale może wydłużyć się nawet do 10 tygodni.Odpowiednio przeprowadzona aklimatyzacja loszek gwarantuje uzyskanie dobrych wyników produkcyjnych oraz wydłuża okres użytkowania tych zwierząt.

Pamiętaj!

  • proces kwarantanny i/lub aklimatyzacji zajmuje pewien czas (przeważnie kilka tygodni) dlatego zwierzęta,które kupujemy muszą mieć odpowiednią masę ciała,która uwzględni ten „nieproduktywny” okres.
  • każdorazowo powinna być sprawdzona skuteczność przeprowadzonej aklimatyzacji poprzez wykonanie badań diagnostycznych (określony procent loszek) w kierunku obecnośći przeciwciał przeciwko tym patogenom,na które chcieliśmy nowo przybyłe loszki uodpornić.

Główne problemy często spotykane w praktyce terenowej na tym etapie:

  • 1)kwarantanna

brak objektu do przeprowadzenia kwarantanny,zwierzęta trafiają od razu do budynków produkcyjnych fermy budynek kwarantanny stanowi integralną część fermy-brak izolacji przestrzennej swobodne przemieszczanie się ludzi oraz sprzętu między fermą a objektem kwarantanny np.obsługa,strzykawki,poskromy itp.

  • 2)aklimatyzacja

a)brak procesu aklimatyzacji : brak wiedzy dotyczącej konieczności przeprowadzenia tego procesu (nawet u loszek z własnego remontu) kupno zbyt ciężkich loszek,gdzie właściwie nie mamy czasu na przeprowadzenie aklimatyzacji ponieważ musimy już je kryć. b)błędnie przeprowadzona aklimatyzacja zwierząt brak wiedzy na temat patogenów występujących na naszej fermie nieodpowiednie dobranie metod/y aklimatyzacji loszek Warunki utrzymania loszek

Loszki hodowlane powinny być utrzymywane w odpowiednich warunkach środowiskowych i tak:

Powierzchnia kojca minimum 1,4m kwadratowego/sztukę-są to wymogi dobrostanu zwierząt a z praktycznego punktu widzenia powierzchnia kojaca dla loszek hodowlanych wynosi zwykle 1,5 m kwadratowego/sztukę

Ilośćw jednym kojcu około 5-6 sztuk-taka ilość loszek w kojcu gwarantuje dobry nadzór nad nimi

Oświetlenie przez 12-16 h /dobę- w odróżenieniu od swojego przodka- dzika ,gdzie sezon rozrodczy trwa zwykle od listopada do stycznia-świnia domowa nie jest zwierzęciem o rozrodzie sezonowym.Pomimo tego ,zaleca się utrzymywanie loszek hodowlanych w warunkach zapewniających minimum 12h a najlepiej 16h oświetlenia na dobę.W warunkach naszej strefy geograficznej dodatkowe oświetlenie należy wprowadzać już od września i kontynuować do kwietnia.

Natężenie światła powinno wynosić co najmniej 200-300 luxów.Natężenie światła mierzone jest luksometrem na wysokośći głowy zwierząt lub podłogi.Z praktycznego punktu widzenia do oświetlenia kojca z loszkami należy użyć świetlówek emitujących białe, rażące światło (oświetlenie takie jak w hipermarketach) zawieszone liniowo na ścianie na wysokości głowy zwierząt lub około 2m nad podłogą kojca w zależności od mocy świetlówek i ich sprawności świetlnej.

Maksymalne stężenie gazów w chlewni powinno wynosić

  • CO2 (dwutlenek węgla)-3000ppm
  • NH3(amoniak)-20ppm
  • H2S (siarkowodór)- 5ppm

Warto wiedzieć !

Większość loszek utrzymywanych w środowisku gdzie stężenie amoniaku NH3 wynosiło 5ppm wchodziło w ruję między 168 a 182 dniem życia w porównaniu do 189 do 192 dni życia kiedy przebywały w środowisku gdzie stężenie amoniaku wynosiło 21 ppm.Stymulowane knurem loszki wchodziły w ruję po 7 lub po 10 dniach kiedy przebywały w środowisku o stężeniu amoniaku odpowiednio 5,7 ppm lub 19,7ppm.Loszki narażone na stężenie amoniaku 35ppm traciły zdolność przyrostów,a loszki utrzymywane przy 7ppm amoniaku rodziły 1 prosię więcej a ich zarodki były 4g cięższe w porównaniu do loszek utrzymywanych przy 35ppm amoniaku w środowisku chlewni.

Temperatura otoczenia

Optymalna temperatura dla loszek hodowlanych wynosi około 14 stopni Celsiusza.Taką temperaturę otoczenia jesteśmy w stanie utrzymywać bez większych problemów przez większość miesięcy w roku, a to poprzez dogrzewanie lub poprzez większą wentylację.Największy problem zaczyna się gdy temperatura powietrza zaczyna osiągać 30 stopni Celciusza i więcej.Udowodniono ,iż krótkotrwały stress cieplny trwający 10 godzin może prowadzić do zaburzeń w cyklicznośći objawów rujowych natomiast permanentny stres cieplny (utrzymywanie loszek od 150 do 230 dnia życia w temperaturze 33 stopni Celciusza) prowadził do braku wystąpienia objawów rujowych u 80% loszek.

Główne problemy często spotykane w praktyce terenowej na tym etapie:

Niestety nadal wielu hodowców uważa,że jeśli kupiło się loszki hodowlane od cenionej firmy genetycznej to teraz tylko trzeba poczekać na rewelacyjne wyniki produkcyjne tych zwierząt.Owszem otrzymujemy zwierzęta o wysokim potencjale produkcyjnym,ale to czy wykorzystamy ten potencjał zależy w dużej mierze od nas,dlatego :

Pamiętaj!

  • traktuj loszki priorytetowo a nie jak tuczniki które trzeba pokryć za jakiś czas
  • nie przegęszczaj zwierząt w kojcu
  • zapewnij odpowiedni czas oświetlenia oraz jego intensywność-sprawdź czystość okien i obudowy świetlówek (brudna obudowa świetlówki może ograniczyć natężenie oświetlenia nawet o 60%)
  • jeśli sam czujesz się źle wchodząc do budynku z loszkami tj. kichasz,łzawią ci oczy,cieknie ci z nosa jest ciemno i ponuro to miej na uwadze ,że zwierzęta które będą przyszłością twojego stada muszą przebywać w tych warunkach 24h/dobę.
  • jeżeli planujesz kupno loszek w miesiącach letnich, to do planowanej liczby loszek dodaj około 20%,takie postępowanie pozwoli na uzyskanie odpowiedniej ilośći loszek w „letnich” grupach produkcyjnych.

Żywienie loszek

Temat żywienia loszek hodowlanych zawsze rodzi kilka problemów związanych z wyborem właściwej strategii.Generalnie przyjmuje się strategię żywienia restrykcyjnego lub strategię żywienia do woli czyli „ad-libitum”.Loszki hodowlane do około 90 kg masy ciała żywi się tak samo jak tuczniki tj. dobrą jakościowo,odpowiednio zbilansowaną paszą do woli.Od 90kg loszki obecnych „chudych” lini hodowlanych praktycznie żywi się do woli lub lekko limituje paszę.Dzienna dawka odpowiednio zbilansowanej paszy loszkowej (zawiera więcej białka oraz więcej witamin,mikro- i makroelementów) wynosi zwykle 3-3,5kg/dzień i dostarcza około 39MJ energi oraz 30g lizyny.

Warto wiedzieć !

  • restrykcyjne żywienie (tj. redukcja dawki o 30-50%) powoduje wydłużenie użytkowania zwierząt o 40-85%.
  • pomimo faktu,że tempo wzrostu (liczone średnio od urodzenia loszki ) od 600 do 750 g/ dzień nie ma większego znaczenia na wiek w którym wystąpi pierwsza ruja u loszki tj. zwykle 160-180 dzień życia ma kolosalne znaczenie na masę ciała przy pierwszej rui która wynosi około 97kg przy przyroscie 600g natomiast około 130 przy przyroscie 750g/dzień.
  • istnieją również dowody na to ,że zarówno zbyt wolne tempo przyrostów loszek tj. poniżej 550g/dziennie oraz zbyt wysokie tj.powyżej 750g dziennie powoduje opóźnienie wejścia w pierwszą ruję.
  • przy obecnej genetyce tzw. chudej ,uważa się że loszka powinna wykształcić minimum 12-15mm tkanki tłuszczowej podskórnej (mierzone w punkcie P2) co pozwoli jej na utrzymanie ciąży i wejście w kolejne cykle ,natomiast wykształcenie powyżej 20mm tkanki tłuszczowej może generować większe problem z brakiem rui,brakiem parcia podczas porodu ,spadkiem apetytu podczas laktacji ,gorszą jakością mleka.

Pamiętaj!

  • 1)jeśli limitujesz paszę :

bądź pewien,że wszystkie zwierzęta mają równy dostęp do pokarmu - nie używaj tubomatów ani innych karmików o ograniczonym dostępie do nich używaj długich koryt gdzie zwierzęta są w stanie jeść jednocześnie lub karm zwierzęta „z podłogi” limituj energię a nie białko,witaminy, mikro- i makroelementy tj.jeśli limitujesz paszę ilościowo o 20% to musisz uzupełnić loszkom ten brak w odniesieniu do białka,witamin oraz mikro-i makroelementów.

  • 2)jeśli nie limitujesz paszy

ZAWSZE kontroluj przyrost i wyrównanie zwierząt ,ale nie na oko tylko na wadze.Zwierzęta z tendencją do otłuszczania się grupuj razem lub wstaw w pojedynki gdzie będą żywione ograniczoną ilością paszy.

  • 3)Twoim celem żywienia jest jednoczesne osiągnięcie wszystkich trzech wskaźników tj.

a)pokrycie loszki przy 130-140kg masy ciała b)w wieku 220-240 dni c)w drugiej lub trzeciej rui .

Warto wiedzieć !

Korzyść krycia w 2 rui w porównaniu do pierwszej wynosi 0,4-1,3 prosięcia więcej w pierwszym miocie.

Główne problemy często spotykane w praktyce terenowej na tym etapie:

  • loszki powyżej 90kg żywione są do woli nieodpowiednią paszą tj. paszą dla tuczników lub macior co prowadzi do zatuczenia,opóźnienia wejścia w ruję i/lub problemów ze słabością kończyn
  • limitowanie paszy w tubomatach innych karmikach co prowadzi do dużego zróżnicowania się zwierząt w danym kojcu-zwierzeta dominujące jedzą więcej.
  • limitując paszę zapominamy o uzupełnieniu poziomu białka,witamin , mikro- i makroelementów

Stymulacja knurem

Loszki hodowlane należy stymulować knurem celem wywołania lub przyśpieszenia wystąpienia u nich pierwszej rui.Stymulację dorosłym knurem możemy zacząc już od 150-160 dnia życia loszek.Istnieją dowody na to,iż loszki mogą być stymulowane z powodzeniem już od 120-140 dnia życia.Jeżeli mamy możliwość wyłapania tych wcześnie wchodzących w ruję zwierząt będą one dla nas najlepszymi zwierzętami do reprodukcji-będą najbardziej płodne (ich układ rozrodczy i hormonalny najlepiej rozwinięty)

Warto wiedzieć !

Dla przykładu,używanie knura o wysokim libido seksualnym wywoływało ruję u loszk w wieku 164-179 dni życia,używanie knura o słabym libido wywoływało ruję u loszek w wieku 173-194 dni życia natomiast brak stumulacji knurem przesuwało wiek pierwszej rui na 194-209 dni życia loszek.Procent loszek wykazujących ruję do 20 dni od pierwszego kontaktu z knurem wynosił :dla loszek stymulowanych knurem o wysokim libido 59% natomiast dla loszek stymulowanych knurem z niskim libido tylko 19%

Pamiętaj!

  • nic nie zastąpi loszkom knura!!!-żadne spraye,odgłosy puszczane z głośników,hormony itp.itd. nie są nawet w stanie porównywać swojej skuteczności do knura
  • do stymulacji loszek używaj knura powyżej 10 miesiąca życia o wysokim libido seksualnym tj. knur wykazuje duże zainteresowanie loszkami,dobrze się ślini wydzielając przy tym duże ilości hormonów płciowych pobudzających loszki do wejścia w ruję.
  • przyjmij zasadę –im młodsze zwierzęta stymulujej tym bardziej „męskiego” knura musisz użyć
  • stymulowane loszki muszą mieć pełny kontakt wzrokowy,słuchowy i zapachowy z knurem innymi

słowy wpuść knura do kojca z loszkami

  • najlepsze wyniki stymulacji uzyskasz stosując regułę 1 knur na 5-10 stymulowanych jednocześnie loszek przez 10-15 minut dziennie 5-7 razy w tygodniu.
  • knur którego używasz do stymulacji nie może być zbyt duży max.200kg masy ciała (w praktyce do 2 lat życia) w innym razie podczas np.obskakiwania knur może uszkodzić młode loszki.
  • knur musi stanowić obiekt pożądania dla loszek
  • knur i loszki powinny być nakarmione przed rozpoczęciem stymulacji
  • zaplanuj cykliczne kupno lub „produkcje” własnych knurów do celów stymulacji loszek

Główne problemy często spotykane w praktyce terenowej na tym etapie:

  • brak stymulacji loszek knurem
  • knur przebywa w tym samym pomieszczeniu co loszki hodowlane podlegające stymulacji
  • „owczy pęd” czyli knur przeganiany jest przez korytarz w pośpiechu ,bez możliwośći dobrego kontaktu z loszkami
  • użuwanie do stymulacji zbyt młodych (np.6 miesięcznych knurór) lub zbyt starych i cięzkich z którymi praca jest bardzo utrudniona lub nawet bardzo niebezpieczna!
  • knur i /lub loszki są głodne w trakcie stymulacji co generalnie prowadzi do braku zainteresowania

Niniejszy artykuł miał na celu przybliżenie nie wszystkich lecz najważniejszych aspektów,które powinniśmy brać pod uwagę podczas wprowadzania i utrzymywania loszek hodowlanych na fermie.Każda ferma jest inna i każda ma swoja specyfikę dlatego powiedzenie :”diabeł tkwi w szczegółach a Ty je znajdź „najlepiej oddaje to co należy zrobić aby osiągnąć sukces hodowlany.Przy obecnych relacjach cenowych pasza/żywiec po prostu nie stać nas na robienie podstawowych błędów.Fermę świń należy traktować jak każdą inną firmę,która musi być profesjonalnie prowadzona i która musi przynosić dochód ,albo............