Polski

Streptokokoza U Świń

Streptokokoza u świń

Streptococcus suis jest jedną z najbardziej “popularnych” bakterii towarzyszących hodowli trzody chlewnej.Najprawdopodobniej nie ma takiej fermy,która byłaby w dłuższej perspektywie czasu,wolna od tego drobnoustroju. Streptococcus suis-paciorkowiec świński występuje na dzień dzisiejszy w ponad 35 serotypach (rodzajach) numerowanych od 1-35 oraz najprawdopodobniej jeszcze wielu tzw.niesklasyfikowanych. Jednostkę chorobową wywoływaną przez bakterię Streptococcus suis nazywamy streptokokozą,która może u świń przebiegać w wielu formach,prowadząc do: -posocznicy (zakażenia krwi) -zapalenia opon mózgowych-forma nerwowa -zapalenia stawów-forma stawowa -zapalenia płuc-forma płucna -zapalenia mięśnia sercowego-forma sercowa a także zapalenia :skóry,pochwy,macicy,pęcherza moczowego,wymienia czy jamy nosowej. S.suis jest wrażliwy na właściwie większość stosowanych środków dezynfekcyjnych.W sprzyjających warunkach środowiskowych czy padlinie może przetrwać nawet kilka miesięcy.W standardowych warunkach fermowych przeżywa około 14 dni.Pomimo faktu,że ze streptokokozą spotykamy się na fermach przez okrągły rok,sezony przejściowe tj. wiosna i jesień przynoszą znacznie więcej wybuchów choroby niż sezon zetni czy zimowy. W większośći przypadków terenowych z jednej fermy izoluje się więcej niż jeden serotyp S.suis.Ma to niebagatelne znaczenie praktyczne np.podczas oceny skuteczności profilaktyki szczepionkowej S.suis,gdzie po zabezpieczeniu szczepionką jednego serotypu,do głosu dochodzi drugi ,którego już szczepionka nie pokrywa.Jest to stosunkowo typowe zjawisko obserwowane na fermach,gdzie początkowo chorobotwórczy jest serotyp dominujący, którego eliminacja prowadzi do intensywnego namnażania się innego serotypu,który teraz staje się serotypem wiodącym-dominującym. W warunkach europejskich najbardziej popularne serotypy,to te numerowane w zakresie 1-8. Najczęściej spotykanym w warunkach Europy/Polski jest serotyp 2,co nie znaczy,że inne serotypy schodzą na plan dalszy ponieważ dla przykładu w Danii dominuje serotyp 7 a w Anglii 9 czy 14 .Poszczególne serotypy Streptococcus suis różnią się znacznie pod względem swojej patogenności tj. zdolności do wywołania choroby.Za główne czynniki zjadliwości tj. czynniki pozwalające bakterii wywołać chorobę wymienia się: -polisacharyd otoczkowy (CP)-który w uproszczeniu chroni bakterię przed jej zniszczeniem przez komórki odpornościowe organizmu świni -czynnik pozakomórkowy (EF) -białko uwalniane pod wpływem muramidazy (MRP) -suilizynę-toksynę ,która niszczy naczynia krwionośne -białko wiążące fibronektynę i fibrynogen -adhezyny,które pomagają bakterii przyczepić się-umocować do określonego miejsca w organizmie świni

Źródła oraz drogi szerzenia się infekcji Źródłem infekcji dla stada jest głównie zakup, będących bezobjawowymi nosicielami, loszek i/lub knurów.Nie ma niezbitych dowodów na możliwość zakażenia się świń od zainfekowanych ludzi,ale teoretycznie istnieje taka możliwość.Natomiast za główne drogi szerzenia się streptokokozy w stadzie uważa się: bezpośredni kontakt świń nos w nos,zakażenie z powietrzem-droga aerozolowa oraz przenoszenie infekcji przez wektory pośrednie np.obsługę,gryzonie czy muchy. Pamiętaj! Muchy mogą być przenosicielami S.suis przez conajmniej 5 dni Prosięta zakażają się w pierwszych dniach życia od macior,czasami już w trakcie trwania porodu. Ciekawostka! Praktycznie, prawie 100% prosiąt jest bezobjawowymi nosicielami Streptococcus suis już po około 3 tygodniach życia w obrębie zainfekowanych stad. S.suis po przedostaniu się do organizmu świni,przechodzi do migdałków i/lub węzłów chłonnych,gdzie może pozostać (wtedy infekcja ulega ograniczeniu )lub wykorzystuje swoje czynniki zjadliwośći i zaczyna szerzyć się dalej (wtedy infekcja ulega uogólnieniu) Teoria Konia Trojańskiego Wiele dostępnych badań wskazuje,że Streptococcus suis jest w stanie wykorzystywać komórki odpornościowe świni do swojego rozprzestrzeniania się po całym organizmie.W normalnych okolicznościach,białe krwinki krwi,wychwytują daną bakterię,pochłaniają ją i zabijają w swoim wnętrzu,co ogranicza infekcję.W przypadku S.suis białe krwinki nie są w stanie zabić bakterii,co prowadzi do wykorzystania jej przez bakterię jako transportera-przewoźnika.Nie wszystkie serotypy S.suis posiadają taką cechę,natomiast te wysoko patogenne niestety doskonale „opanowały” tę zdolność,co pozwala im na szybkie szerzenie się w ciele świni. Ciekawostka! Świnie, okazjonalnie, mogą być zakażane również przez inne gatunki Streptococcus np.S.equisimilis,którego infekcja może prowadzić do posoczniczy,zapalenia stawów,zapalenia zastawek sercowych czy zapalenia macicy ,S.porcinus gdzie obserwowano zapalenie płuc,posocznicę oraz tworzenie się charakterystycznych ropni szczękowych/okołogardłowych,co związane jest głównie z nieodpowiednią konstrukcją karmników dla świń czy też S.durans odpowiedzialnego za zapalenie jelit u prosiąt Objawy kliniczne Objawy kliniczne w zależności od formy przyjmują postać: a)dla zapalenia opon mózgowych -leżenie na boku i drżenie -oczopląs-mimowolne rytmiczne ruchy gałek ocznych -wiosłowanie nogami -drgawki -zapalenie ucha środkowego-nienaturalna pozycja głowy np.przekrzywienie w jedną stronę -brak koordynacji ruchów-chwiejny chód,kręcenie się w kółko -ślepota -głuchota Pamiętaj!

 Zapalenie opon mózgowych u macior może przebiegać z  zaburzeniami zachowania np. rytmicznym uderzaniem gołwą w kojec lub nienaturalnym trzymaniem głowy.

b)dla zapalenia płuc głównie -kaszel oraz -różne stopnie duszności -charłactwo-w wyniku przewlekłego zapalenia c)dla zapalenia stawów -wyraźnie widoczne opuchnięcie stawu/ów głownie koronowego, nadgarstkowego ,łokciowego -kulawizna -niechęć do wstawania i ruchu d)dla formy posocznicowej -nagła śmierć „ładnych” sztuk świń e)dla formy sercowej -charłactwo związane z upośledzeniem funkcji serca - lub dla odmiany nagła śmierć teoretycznie zdrowych świń np. po przegonieniu. Streptokokoza jest chorobą w której przebiegu możemy odnotować wysoką gorączkę tj. ponad 42 stopnie Celciusza.S.suis jest tzw. bakterią ropną tj.wywołuje zapalenia,którym towarzyszy powstawanie ropy,dlatego też w trakcie zapalen jamy nosowej,macicy czy pochwy na tle S.suis możemy obserwować ropny wyciek.

Zmiany chorobowe W trakcie zakażenia S.suis możemy spotkać się z zaczerwienieniem skóry oraz powiększeniem węzłów chłonnych.W trakcie formy posocznicowej,śmierć następuje na tyle szybko,że jedynymi widocznymi gołym okiem zmianami chorobowymi są: nieznaczne powiększenie się śledziony oraz obecność wybroczyn na powierzchni narządów miąższowych np. wątroby czy nerek.U świń,u których infekcja trwa dłużej możemy zaobserwować włóknikowo-ropne zapalenie opon mózgowych,zapalenia wielostawowe-gdzie opuchnięte i gorące stawy zawierają zwiększoną ilość mętnego płyny stawowego. S.suis jest zaliczny do tzw.czynników wtórnych-wikłających zespołu oddechowego świń PRDC.Zmiany wywoływane przez S.suis w trakcie zapalenia płuc nie są charakterystyczne i mają tzw. wzór odoskrzelowy. W przypadkach chronicznych-długotrwałych obserwujemy głównie:zapalenie osierdzia-serce pancerne,wsierdzia-kalafiorowate narośla na zastawkach oraz włóknikowo-ropne lub włóknikowe zapalenie opłucnej

Diagnostyka W celu potwierdzenia diagnozy niezbędna jest laboratoryjna izolacja drobnoustroju z danej tkanki np.opon mózgowych,stawów itp.Ze względu na fakt,że objawy chorobowe ,które wywoływane są przez S.suis, nie są charakterystyczne tylko dla tej bakterii,należy zawsze mieć na uwadze inne czynniki oraz patogeny,które są w stanie dawać podobny obraz kliniczny zmian chorobowych. Pamiętaj! U świń S.suis izolowany jest głównie z migdałków,jamy nosowej,skóry czy pochwy,a jego izolacja nie jest jednoznaczna z pewnością wystąpienia choroby.

 Diagnostyka różnicowa Streptococcus suis obejmuje m.in

-choroba Glassera-zapalenie opon mózgowych,błon surowiczych oraz stawów -choroba Aujeszky-zaburzenia nerwowe -choroba obrzękowa-zaburzenia nerwowe -hypoglikemia-zaburzenia nerwowe -zatrucie solą-zaburzenia nerwowe -Arcanobacterium pyogenes-zapalenia stawów,zapalenie skóry,ropnie

Leczenie -musi być podjęte tak szybko jak to tylko możliwe tj. zaraz po rozpoznaniu pierwszych symptomów choroby -leczenie polega na: a)podaniu odpowiedniego szybko działającego antybiotyku w formie injekcji domięśniowej b)wspomaganiu terapii antybiotykowej przy pomocy leków przeciwzapalnych c)izolacji chorej sztuki/sztuk do kojca szpitalnego d)stworzeniu w takim kojcu szpitalnym warunków do rekonwalescencji-ciepło,łatwy dostęp do wody i paszy

Profilaktyka zakażeń S.suis Profilaktyka nieswoista zakażeń S.suis obejmuje właściwie ograniczanie występowania czynników sprzyjaj ących wybuchowi choroby w stadzie,do których zaliczyć można m.in -przegęszczenie świń w kojcach -brak przestrzegania zasady cpp-cpp (całe pomieszczenie pełne-całe pomieszczenie puste) -nadmierne mieszanie świń -kiepska wentylacja i gospodarka gnojowicą/obornikiem-szkodliwe gazy -wysokie zapylenie powietrza -obecność w stadzie takich jednostek chorobowych jak np.PRRSV ,chA (Choroba Aujeszky) czy grypy SIV Pamiętaj! Istnieją dowody potwierdzające fakt,uzjadliwiania się mało zjadliwych serotypów S.suis pod wpływem wirusa PRRSV czy też znacznego wzrostu liczby przypadków zapalenia opon mózgowych wywoływanych przez zjadliwe serotypy S.suis w obecności wirusa PRRS.Pomimo faktu,że celem wirusa PRRS są inne tkanki,a nie mózg,to obecność tych dwóch patogenów w obrębie stada świń generuje zawsze większe straty niż np. obecność tylko samego(nawet zjadliwego serotypu) S.suis. -niski poziom witaminy E w paszy -kanibalizm -kiepska higiena zabiegów na prosiętach-kolczykowanie,obcinanie ogonków,piłowanie/obcinanie ząbków czy karbowanie uszu.

Profilaktyka swoista Na rynku dostępnych jest kilka szczepionek komercyjnych skierowanych przeciwko określonym serotypom S.suis.Brak odporności krzyżowej pomiędzy danymi serotypami,generuje konieczność precyzyjnego dobrania odpowiedniej szczepionki do naszych potrzeb.W momencie gdy serotyp/y fermowe nie pokrywają się z serotypem/ami zawartymi w komercyjnych szczepionkach,kolejną możliwością profilaktyki swoistej przeciwko S.suis jest wyprodukowanie autoszczepionki opartej na wyizolowanych z naszej fermy serotypach. Pamiętaj! Autoszczepionka musi być wyprodukowana w profesjonalnym laboratorium i musi być okresowo uaktualniana poprzez okresowe wysyłanie podejrzanego o udział S.suis materiału do badań.W ten sposób produkujemy autoszczepionki kolejnych tzw.generacji czyli uaktualnień. Szczepienie macior na kilka tygodni przed porodem jest z punktu widzenia ekonomii bardziej korzystne niż szczepienie samych prosiąt,jednak w najlepszym przypadku pokrywa zakażenia S.suis tylko do odsadzenia prosiąt. Streptokokoza jako zoonoza Streptococcus suis jest w stanie zainfekować również ludzi.Zakażenie następuje na drodze kontaktu z chorymi świniami lub zjedzenia surowego zakażonego mięsa wieprzowego.Do tzw.”grupy zwiększonego ryzyka” zaliczyć można osoby wykonujące takie zawody jak:farmer,masarz,rzeźnik czy lekarz weterynarii. Paciorkowiec dostający się do organizmu człowieka ,głównie poprzez wszelkiego rodzaju otwarte rany,może prowadzić do:

-zapalenie opon mózgowych

-głuchoty (zwykle nieodwracalnej)

-zapalenie wsierdzia (zapalenie serca) -zapalenie stawów -zapalenie płuc

Streptokokoza u świń jest jedną z wielu chorób,które „nękają” producentów trzody chlewnej.Pomimo faktu,że praktycznie każdy hodowca miał do czynienia ze streptokokozą oraz tego,że wiedza na temat choroby jest stosunkowo obszerna,to przypadki choroby są wciąż regularnie notowane na fermach.Praktyka terenowa pokazuje,że wybuchy tej choroby mają zawsze swoje uzasadnienie i są przeważnie wynikiem teoretycznie niewielkch zmian stosowanych programów profilaktycznych czy higienicznych lub są wynikiem zawleczenia do stada innych chorób ułatwiających S.suis wywołanie choroby np.PRRSV