Polski

Wpływ Masy Urodzeniowej Na Parametry Tuczu

Dla producentów żywca wieprzowego ogromne znaczenie odgrywa jakość prosiąt czyli „materiału” do dalszego tuczu.Masa urodzeniowa prosiąt ssących ma bardzo duży wpływ na osiągane w dalszych etapach tuczu wyniki produkcyjne m.in wskaźnik śmiertelności,witalność czy parametry związane z wykorzystaniem paszy i przyrostami masy ciała.

Zależność urodzeniowej masy ciała i przeżywalności prosiąt

Urodzeniowa masa ciała prosiąt ma bezpośredni wpływ na ich zdolność do przeżycia.Teoretycznie można stwierdzić,że im wyższa masa prosiąt tym ich śmiertelność jest niższa.

Wybrane czynniki wpływające na masę urodzeniową prosiąt:

  • odziedziczalność wskaźnika masy miotu oraz masy pojedyńczych prosiąt wynosi średnio 0,15-0,2 i 0,25-0,35 czyli cechy te należą do nisko i średnio odziedziczalnych
  • odpowiednia technika żywienia macior w trakcie :

a)laktacji-generalnie system żywienia zakłada stopniowe rozkarmianie macior od porodu aż do uzyskania maksymalnej dawki paszy co przypada zwykle na 10-14 dzień laktacji.Od około 2 tygodnia lakrtacji maciory najlepiej żywić do woli na tzw. puste koryto tj. wylizane koryto oznacza ,że maciora może zjeść więcej.Należy również pamiętać,że wylizane koryto jednego dnia nie gwarantuje wyjedzenia pełnej dawki innego dnia.

Cel żywienia w laktacji:

  • odsadzić jak najwięcej prosiąt (zwykle 10-12) w średniej masie nie mniejszej niż 7 kg lub jak kto woli odsadzić miot nie lżejszy niż 70kg przy 28 dniowej laktacji
  • niedopuścić do zbyt intensywnego spadku masy ciała maciory

b)po odsadzeniu-żywimy maciory wysoką dawką paszy (zwykle 4-5 kg/dzień) –flushing przy użyciu paszy LK lub mieszanki LK plus mączka rybna,cukier itp. zwykle przez 4-6 dni czyli ,aż do wystąpienia rui.Udowodniono również ,że pokrycie maciory do 6 dni po odsadzeniu ma pozytywny wpływ na wielkość i masę kolejnego miotu.

c)po kryciu-maciory żywimy wg kondycji ciała jaką utrzymały po zakończeniu laktacji

d)w trakcie niskiej ciąży-żywimy na tzw.kondycję

  • ogólnie stosowana praktyka zwiększania ilości paszy dla macior prośnych w czasie ostatnich 3 tygodni prośności (tj. zwykle od 85-90 dnia prośności) w świetle najnowszych badań zwiększa raczej witalność-żywotnośc prosiąt niż ich urodzeniową masę ciała.Na urodzeniową masę ciała w świetle tych badań ma głównie wpływ przebieg całej ciąży

wielkość miotu-każde dodatkowe prosię „zmniejsza” masę urodzeniową prosięcia o 30-50g czyli duże mioty są cięższe (masa ogólna miotu większa) ale poszczególne prosięta w miocie są lżejsze (masa indywidualna każdego prosięcia)

  • ilość cykli rozrodczych/samicę/rok tj. indeks porodów (zwykle na poziomie 2,3-2,4) –wzrost indeksu porodów o każde 0,1 generuje spadek masy urodzeniowej prosięcia o około 56 g co związane jest głównie z bardziej intensywnym użytkowaniem produkcyjnym macior.
  • skrócenie ciąży o 1 dzień poniżej 115 dni może generować spadek masy urodzeniowej prosięcia o około 26g i co gorsza podwoić wskaźnik śmiertelności prosiąt
  • grupowe utrzymanie loch w trakcie ciąży czyli od 28-110 dnia ciąży generuje również większą masę urodzeniową prosięcia o około 61g.

Utrzymanie grupowe pomimo tego pozytywnego wpływu na masę urodzeniową prosiąt ma jednak kilka potencjalnie negatywnych skutków m.in:

a)jeśli krycie ma miejsce w kojcach grupowych wskaźnik skuteczności krycia jest zwykle niższy o około 5-10%

b)w kojcach grupowych ma zwykle miejsce więcej poronień co związane jest głównie ze stresem socjalnym zwierząt

c)obserwuje się również większą liczbę urazów kończyn i większe brakowanie zwierząt

d)rutynowe prace takie jak szczepienie,leczenie,selekcja zwierząt w kojcach grupowych również wymaga przemyślanej taktyki.

  • przeprowadzenie procedury kwarantanny może generować wzrost masy urodzeniowej prosięcia o 39g
  • odpowiednie przeprowadzenie procedury aklimatyzacji pozwala na uzyskanie kolejnych kilkudziesięciu gram prosięcia więcej.

Ale.............!!! np

podawanie prostaglandyn celem wywołania lub synchronizacji porodów może powodować spadek masy urodzeniowej o 41g oraz jak wspomniałem wcześniej znacznie zwiększyć ryzyko wzrostu śmiertelności prosiąt u macior poddanych działaniu prostaglandyn

Implantacja zarodków w macicy rozpoczyna się około 1 tygodnia a kończy około 4 tygodnia po zapłodnieniu.Znajomość faktu występowania tego zjawiska w tym czasie zobowiązuje nas do wyeliminowania lub zminimalizowania jakichkolwiek czynników mogących wpływać negatywnie na ten proces,mając głównie na względzie stres.Odpowiednia implantacja zarodków i wytworzenie łożyska jest kluczowe dla przeżywalności zarodków ale i jakości przyszłych prosiąt.Nie ma mowy o dużym wyrównanym miocie,kiedy od samego początku (implantacja) jest coś nie tak.Zwiększanie dawki paszy w końcówce ciąży też nie rozwiąże tego problemu.Wiele razy w terenie pada pytanie :dlaczego prosięta rodzą się małe lub są silnie zróżnicowane pomimo dobrego żywienia w zaawansowanej ciąży?-a odpowiedź jest właściwie prosta –jaki początek ciąży taki i koniec.

Z praktycznego punktu widzenia możemy spróbować sami ocenić potencjalną zdolnośc naszych prosiąt do przeżycia pierwszej doby ,stosując do oceny następujące kryteria witalności:

Ciekawostka

Witalnośc prosiąt większsych jest zwykle znacznie wyższa niż prosiąt małych ale....udowodniono również,że urodzeniowa masa ciała prosięcia powyżej 1,6kg może,co ciekawe,wpływać negatywnie na jego przeżywalność.Fakt ten tłumaczy się zwiększonym ryzykiem ciężkiego porodu tak dużych prosiąt oraz ich niedotlenieniem w trakcie aktu porodowego.

Zalecenie praktyczne dotyczące masy urodzeniowej prosiąt

  • staraj się utrzymywać masę urodzeniową prosiąt w zakresie 1200-1500g
  • zwróć uwagę na cały cykl rozrodczy zwierząt a nie tylko na wybrany fragment np. laktację lub flushing-przebieg całej ciąży ma wpływ na ilość i jakość prosiąt.
  • staraj się nie używać środków farmakologicznych do wywoływania lub synchronizacji porodów,skup się raczej na stymulacji rui i szybkim pokryciu jak największej liczby zwierząt z jak najmniejszą różnicą między datami kryć w danej grupie

zawsze,ale to zawsze!!! przeprowadź proces aklimatyzacji młodych zwierząt lub kwarantanny i aklimatyzacji.

  • wyeliminuj lub zminimalizuj wszelkie stresory dla zwierząt-przynajmniej w okresie pierwszych 4 tygodni po kryciu.

Masa urodzeniowa prosiąt a ich termoregulacja

Jednym z kluczowych elementów wpływających na zdolność prosiąt do przeżycia jest temperatura otoczenia oraz ilość energii zgromadzonej we własnych rezerwach ciała.Cechą charakterystyczną dla nowonarodzonych prosiąt jest,że:

-prosięta rodzą się bez owłosienia oraz w chwili porodu są mokre -prosięta doznają wpływu drastycznej różnicy temperatur między wnętrzem organizmu matki a otoczeniem 39 a 21 stopni Celciusza -prosięta dysponują znikomym zapasem energii wewnętrznej a utrzymanie stałej temperatury ciała „kosztuje” bardzo dużo Zapasy energetyczne prosiąt pochodzą z: -tłuszcz 10-20g/kg masy ciała -glikogen 30-38g/kg masy ciała

co daje około 400 kJ/kg masy ciała,natomiast w warunkach fermowych do przeżycia pierwszej doby prosięta potrzebują około 900-950 kJ/kg masy ciała.Sama termoregulacja-utrzymanie wewnętrznej ciepłoty ciała pochłania około 300kj/kg masy ciał

-prosięta rozwijają swój mechanizm termoregulacji przez kolejne kilka dni od urodzenia-w trakcie kolejnych godzin 24-48h po porodzie dolna temperatura krytyczna wynosi odpowiednio 33 i 30 stopni-czyli prosięta stają się coraz bardziej oporne na działanie zbyt niskich temperatur otoczenia.

W ciągu 30-40 minut od urodzenia temperatura ciała prosiąt spada o około 3-5 stopni z tym,że u prosiąt dużych tj. około 1,5 kg temperatura ciała spada z około 39 stopni do około 36 dla prosiąt średnich 1-1,5kg jest to spadek z 39 do 35 stopni a dla prosiąt małych do 34 stopni.Udowodniono również, iż temperatura ciała około 34,5 stopnia jest dolną temperaturą krytyczną dla prosiąt nowonarodzonych.

Podsumowując faktem jest,że mniejsze prosięta w wyniku niekorzystnego stosunku powierzchni ciała do masy,tracą energię znacznie szybciej niż prosięta średnie i duże,co ma bezpośredni wpływ na ich zwiększoną śmiertelność w ciągu kilku pierwszych dni życia.

Pamiętaj!

temperatura otoczenia wynosząca około 18 stopni Celciusza prowadzi do maksymalnego przyśpieszenia metabolizmu prosiąt i całkowitego wyczerpania rezerw energetycznych w ciągu 11-12 godzin od urodzenia jeśli prosię nie podjęło skutecznej próby ssania

Zalecenie praktyczne dotyczące minimalizacji strat ciepła u prosiąt

  • prosięta po porodzie
  • Połóż prosięta na płycie grzewczej,pod lampą lub przy wymieniu.
  • Ustaw wysokośc lamp,żarników lub temperaturę płyty grzewczej (optimum 34 stopnie na podłodze)
  • Jeśli wiesz ,że nie możesz spełnić wymagań

temperaturowych,zastanów się czy możesz podnieść temperaturę odczuwalna dla prosiąt poprzez odpowiedni materiał legowiska,ograniczanie ruchu powietrza,zmniejszanie powierzchni legowiska-przegrody,daszki itp.

Masa urodzeniowa prosiąt a wyniki produkcyjne i parametry ekonomiczne tuczu.

Można w uproszczeniu przyjąć,że każdy kilogram odsadzonego prosięcia więcej generuje zysk na porodówce o około 4 zł (1 euro).Więsze prosię przy urodzeniu będzie miało również większą masę ciała przy odsadzeniu,oczywiśćie pomijając wszelkie kwestie związane z problemami zdrowotnymi,mającymi negatywny wpływ na tempo przyrostów.

Wpływ masy urodzenia na masę odsadzenia w 3 tygodniu życia Z powyższych wykresów wynika,że każde 200g prosięcia więcej przy urodzeniu generowało około 20-25g przyrostu/dzień więcej co dawało w przybliżeniu około 2-3kg cięższe tusze w tym samym okrsie tuczu.Przyjmując średni przyrost tucznika w końcowym okresie tuczu na poziomie około 900g,tucz takich 200g cięższych prosiąt przy odsadzeniu,trwałby w tym przypadku aż o 3 dni krócej,niż tych samych prosiąt ale lżejszych o 200g przy odsadce. Biorąc pod uwagę % sprzedanych tuczników oraz upadkowość zwierząt w poszczególnych grupach wiekowych,wyraźnie zaznacza się tendencja,iż im cięższe prosięta przy urodzeniu tym ich śmiertelność jest niższa na dalszych etapach chowu.

Masa urodzeniowa prosiąt oraz ich witalność mają bez wątpienia bardzo duży wpływ na ekonomikę produkcji trzody chlewnej na naszej fermie. Decydując się na zakup określo