Polski

Zasady Bioasekuracji Fermy

Informacja o wystąpieniu ogniska afrykańskiego pomoru świń na Białorusi w odległości 160km od Polskiej granicy po raz kolejny przypomiała o wciąż istniejącym zagrożeniu zakażenie się polskiego pogłowia świń tą wydawałoby się egzotyczną chorobą. Doniesienia z Rosji, Litwy, Łotwy czy Słowacji o ogniskach klasycznego pomoru świń również spędzją sen z powiek służb weterynaryjnych w naszym kraju. Znajomość podstawowych zasad bioasekuracji ma kolosalne znaczenie prewencyjne nie tylko w odniesieniu do wirusów klasycznego i afrykańskiego pomoru świń ale również w stosunku do wielu innych czynników zakaźnych trzody chlewnej.

Wirus klasycznego pomoru świń CSF (Classical Swine Fever) jest wrażliwy na wysychanie, promienie słoneczne, pH poniżej 3 i powyżej 10.Wirus nie jest oporny na środki dezynfekcyjne i ulega dezaktywacji pod wpływem np.krezolu, sody kaustycznej,formaliny,aldehydów,jonowych i niejonowych detergentów, jodoforów czy kwasów np.cytrynowego lub fosforowego Wirus CSF może przetrwać przez wiele miesięcy w schłodzonym mięsie lub nawet lata w mięsie zamrożonym.Warunki,które zapewnia wirusowi mięso powodują ,że nawet jego solenie lub wędzenie nie prowadzi do inaktywacji wirusa.Wirus może być natomiast zniszczony poprzez gotowanie w temperaturze 65,5 stopnia Celciusza przez 30 minut lub w 71 stopniach Celciusza przez 1 minutę

Wirus afrykańskiego pomoru świń ASF (African Swine Fever) podobnie jak poprzedni wirus doskonale przeżywa w środowisku zapewnionym przez mięso,dlatego też produkty mięsne wytworzone ze świń będących w okresie inkubacji choroby-brak objawów chorobowych (zwykle 2-3 dni) stanowią doskonałe źródło wirusaWirus ASF ulega dezaktywacji poprzez gotowanie mięsa w temperaturze 60 stopni Celciusza przez 20 minut,wędzenie ,solenie lub suszenie mięsa nie prowadzi do dezaktywacji wirusa.Wirus ASF może przetrwać przez długi czas również w kościach-szpik kostny,dlatego też świnie zakażone ASFV powinny być spopielone

Głowne drogi szerzenia się wirusów CSF,ASF

-droga ustna lub nosowo-ustna poprzez bezpośredni lub pośredni kontakt z zakażonymi świniami lub dzikami -bezpośredni kontakt między zwierzętami (wydzieliny np.ślina czy łzy,wydaliny-mocz,kał;nasienie ,krew) -rozprzestrzeniane poprzez wizytatorów ferm,lekarzy weterynarii -pośredni kontakt ze środkami transportu,odzieżą,igłami używanymi na fermie i sprzętem fermowym np.strzykawki,ostrza skalpeli,emaskulatory itp., -rozprzestrzenianie wraz z wiatrem w strefie zapowietrzonej (do 1km udowodnione tylko w 1 doświadczeniu) -resztki zawierające wieprzowinę podawane świniom są bardzo prawdobodobnym sposobem zawleczenia wirusów do krajów uprzednio wolnych poprzez import produktów wieprzowych lub z dodatkiem wieprzowiny pochodzących z krajów gdzie taka praktyka żywienia świń jest stosowana. -owady w tym głównie muchy i kleszcze są w stanie przenieść wirusy pomiędzy świniami -infekcja śródmaciczna może prowadzić do urodzenia się prosiąt nosicieli wirusa CSF i jego siewstwo nawet do 12 miesięcy u takich prosiąt ,w odniesieniu do wirusa ASF nie ma potwierdzenia dla takiego zjawiska.

Ponieważ wirusy klasycznego i afrykańskiego pomoru świń nie rozprzestrzeniają się na duże odległości z wiatrem, jest wysoce prawdopodobne ,że wprowadzenie oraz stosowanie podstawowych zasad bioasekuracji możę znacznie ograniczyć ryzyko zawleczenia tych chorób na naszą fermę

Pamiętaj!

Wirusy klasycznego i afrykańskiego pomoru świń nie przenoszą się z wiatrem na duże odległośći,do rozprzestrzeniania potrzebują „pomocy” przenosiciela tj. w naszym kraju zakażonej świni,dzika lub produktów pochodzących od zakażonych zwierząt.

Głowne założenia bioasekuracyjne mające na celu zminimalizowanie ryzyka zawleczenia choroby na fermę:

1.Stosuj zasady bioasekuracji w odniesieniu do zwierząt,ludzi,środków transportu,budynków i wyposażęnia fermy oraz produktów pochodzenia zwierzęcego

Wejście na fermę

a)ogranicz możliwość wchodzenia na twoją fermę Wejście na fermę jest jednym z kluczowych punktów kontroli.Bramy wjazdowe oraz drzwi muszą pozostawać zamknięte.Używanie tylko jednej bramy wjazdowej znacznie poprawia możliwości kontroli ruchu samochodów i/ lub ludzi na fermie b)ogranicz do minimum wizyty osób postronnych na twojej fermie Liczba osób wizytujących fermę cały czas powinna być ograniczana do niezbędnego minimum,natomiast w sytuacji zagrożenia powinniśmy jeszcze bardziej zaostrzyć procedurę wejścia na fermę.Dla osób postronnych okres braku kontaktu ze zwierzętami powinien wynosić minimum 24h w sytuacji zagrożenia możemy wydłużać ten okres nawet do 72h . c)wizytatorzy,którzy muszą wejść na fermę podlegają procedurze wejścia na fermę,która może zakładać

-określenie konieczności umówienia wizyty z określonym wyprzedzeniam -pozostawienie samochodu w ściśle określonym miejscu przed budynkami fermy -wpisanie się do książki wizyt z określeniem imienia ,nazwiska,firmy,celu wizyty oraz okresu jaki upłynął od ostatniego kontaktu ze zwierzętami oraz miejsca gdzie ten kontakt nastąpił -pozostawienie odzieży osobistej w strefie brudnej przebieralni ,wzięcie prysznica i przebranie się w odzież fermową dostępną w strefie czystej przebieralni - poinformowanie wizytatora/ów o konieczności unikania (jeśli to możliwe) kontaktu bezpośredniego ze zwierzętami Załoga fermy -załoga fermy również podlega procedurze wejścia na fermę (przeważnie nie stosuje się konieczności wpisu w książce wizyt) -ogranicz do minimum ilość pracowników na fermie.Do pracy muszą przyjść tylko te osoby,które są niezbędne do wykonania podstawowych czynności i funkcjonowania fermy -upewnij się,że żaden z twoich pracowników nie ma własnych świń i/lub nie miał kontaktu z innymi świniami lub dzikami (np.myśliwi i/lub osoby uczestniczące w polowaniach) -wprowadź zakaz spożywania produktów wieprzowych i/lub pochodzących od dzików na terenie fermiy

Ruch samochodów na fermie

-zminimalizuj ilośc samochodów poruszających się na terenie fermy do niezbędnego minimum -używaj jeśli to możliwe własnych środków transportu -transport najemny nie powinien wjerzdzać na teren fermy a jeśli jest to konieczne to a)transport musi być wcześniej umówiony b)środek transportu musi być umyty,zdezynfekowany i wysuszony na potwierdzenie tego faktu kierowca musi przedstawić stosowne dokumenty c)obowiązkowo przeprowadź inspekcję samochodów ,które mają stosowne dokumenty świadczące o dezynfekcji d)samochody muszą przejechać przez nieckę lub gąbki nasączone środkiem dezynfekcyjnym (głównie soda kaustyczna) w celu dezynfekcji kół

Najlepszym rozwiązaniem jest oczywiście posiadanie myjni samochodowej na terenie fermy ,ale w większości przypadków jest to po prostu nieosiągalne.

Pamiętaj! -nie karm zwierząt odpadami mogącymi zawierać wieprzowinę i/lub dziczyznę -nie używaj produktów pochodzenia zwierzęcego niewiadomego lub wątpliwego pochodzenia (plazma krwi,hemoglobina itp.) -zabezpiecz możliwość kontaktu świń z dzikami i/lub ich odchodami Dezynfekcja na fermie 4 podstawowe etapy skutecznej eliminacji patogenów z powierzchni chlewni

Etap I -Sprzątanie

Pierwszym niezwykle ważnym elementem eliminacji niekorzystnych drobnoustrojów z chlewni jest sprzątanie-czyszczenie objektu.W praktyce nie jest to nic innego jak usunięcie materiału organicznego z danego pomieszczenia tj.obornika w systemie sciołowym lub płynnych i/lub wyschłych odchodów w systemie bezściółkowym lub rusztowym utrzymania świń.Do czyszczenia objektu używane są zwykle:sprzęt mechaniczny np. małe ładowarko-spycharki,ładowarki teleskopowe itp,skrobaczki,miotły,łopaty.Generalnie dobrze zorganizowane sprzątanie nie powinno zajmować bardzo dużo czasu.Najbardziej pracochłonnym zadaniem jest zwykle opróżnianie oraz ewentualne demontowanie koryt,karmników i/lub ubomatów paszowych.

Etap II-Mycie

Mycie danego objektu jest zajęciem najbardziej czaso- i pracochłonnym dla osób z obsługi chlewni.Z drugiej zaś strony dobrze wykonane mycie eliminuje ponad 99% mikroorganizmów z powierzchi danego pomieszczenia. Głównym celem mycia jest usunięcie pozostałości organicznych, wciąż obecnych na danej powierzchni po uprzednim etapie czyszczenia. Do mycia powierzchni używane są głównie urządzenia-myjki wysokociśnieniowe. Proces mycia zanieczyszczonych powierzchni ,możemy usprawnić poprzez kilka dodatkowych czynności : 1)namaczanie powierzchni-ułatwia proces mycia poprzez stopniową eliminację wyschniętych cząstek organicznych.W praktyce namaczanie wykonywane jest poprzez wstawienie do danego objektu rotacyjnych spryskiwaczy ogrodowych. 2)używanie detergentów-czyli środków czyszczących,które na przykład poprzez zmniejszanie napięcia powierzchniowego wody ,zmianę pH,właściwości pianotwórcze i/lub enzymatyczne znacznie ułatwiają usuwanie materii organicznej z mytej powierzchni.

Etap III -Dezynfekcja

Kolejnym etapem eliminacji drobnoustrojów z danej powierzchni jest dezynfekcja.Dezynfekcja ma na celu zabicie tych drobnoustrojów,które wciąż pozostają po przeprowadzeniu dwóch pierwszych etapów. Dobry środek dezynfekcyjny to taki,który spełnia między innymi kryteria takie jak: -szybkie działanie przeciwko wirusom,bakteriom i grzybom -działanie dezynfekujące w niskich stężeniach roboczych -przyjazny dla użytkownika-nie toksyczny,nie drażniący,nie korozyjny oraz nie pozostawiający przebarwień -aktywny w obecności materii organicznej -posiada długi okres aktywności dezynfekcyjnej -możliwy do stosowania w kilku formach np:oprysk,zamgławienie na zimno,zamgławienie termiczne-na gorąco -możliwy do stosowania bezpośrednio poprzez urządzenie wysokociśnieniowe

Etap IV -Suszenie zdezynfekowanej powierzchni

Jest to właściwie największe wyzwanie dla producentów trzody chlewnej.Z zasady, zdezynfekowane pomieszczenie powinno całkowicie wyschnąć przed jego ponownym zasiedleniem.Okres potrzebny do wyschnięcia to zwykle 48-72h.Problem polega na tym,że mało kogo „stać” na tak długi czas oczekiwania,w szczególności dotyczy to ferm o cyklu tygodniowym produkcji. 2.Ogranicz lub wstrzymaj wszelki zakupy zwierząt z zewnątrz (głównie loszki remontowe) oraz przemieszczanie zwierząt na fermie

Ruch zwierząt

-ogranicz do niezbędnego minimum przemieszczanie zwierząt na fermie lub między fermami -ogranicz do minimum zakupy zwierząt z zewnątrz-zakupy loszek czy warchlaków -pochodzenie zakupionych zwierząt musi być znane a zakupione zwierzęta powinny być poddane kwarantannie (loszki hodowlane)

3.Obserwuj swoje zwierzęta i zgłoś jakiekolwiek niepokojące Cię objawy występujące u twoich świń

-obowiązkowo przeszkol swoich pracowników w zakresie podstawowych zasad bioasekuracji,dróg szerzenia się zakażeń,symptomów chorobowych na ,które powinni zwracać szczególna uwagę oraz sposób komunikacji w razie sytuacji awaryjnej lub wątpliwej.Bardzo ważnym elementem bioasekuracji na twojej fermie jest świadomość poterncjalnego zagrożenia.

Pamiętaj!

Straty spowodowane koniecznością wybicia określonej ilości zwierząt oraz straty wynikające z zakazu eksportu(przez rok lub kilka lat) świń oraz mięsa wieprzowego poza granice kraju mogłyby kształtować się na poziomie kilkuset milionów złotych do nawet kilku miliardów złotych.

Pojawienie się jakiejkolwiek choroby zwalczanej z urzędu na terenie danego kraju jest z jednej strony wyzwaniem z drugiej zaś sprawdzianem skuteczności działania odpowiednich służb. Ryzyko wystąpienia klasycznego i/lub afrykańskiego pomoru świń w Polsce jest określane jako wysokie- wyższe niż kiedykolwiek. Świadomość istniejącego, realnego zagrożenia zakażeniem oraz przestrzeganie podstawowych zasad bioasekuracji są kluczowymi elementami zapobiegania lub ostatecznie rozprzestrzeniania się zakażenia w populacji świń.